Ρούμπιο: Συμφωνία με το Ιράν μπορεί να υπάρξει μέσα σε λίγες μέρες

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι η επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν «μπορεί να πάρει λίγες μέρες». Η δήλωση ήρθε μετά τις νέες, αμερικανικές επιθέσεις κατά στόχων στο νότιο Ιράν, οι οποίες, σύμφωνα με την Ουάσινγκτον, είχαν αμυντικό χαρακτήρα και πραγματοποιήθηκαν εν μέσω κρίσιμων διαπραγματεύσεων, ενδεχομένως με στόχο την άσκηση πίεσης στην Τεχεράνη για παραχωρήσεις.

Η Τεχεράνη, ωστόσο, διατηρεί την πίεση επί της Ουάσινγκτον, επισημαίνοντας ότι, παρά τα καταληκτικά συμπεράσματα σε πολλά ζητήματα του μνημονίου συνεννόησης 14 σημείων, η τελική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου δεν είναι ακόμη επικείμενη.

Πού βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις

Μετά την εκεχειρία στις αρχές Απριλίου, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν σε κρίσιμα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, ο πόλεμος στο Λίβανο και οι ιρανικές απαιτήσεις για άρση των κυρώσεων και αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό.

Ύστερα από εβδομάδες έμμεσων συνομιλιών, και οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν πρόοδο στην κατάρτιση ενός μνημονίου συνεννόησης που θα σταματήσει τον πόλεμο και θα προσφέρει περιθώριο 60 ημερών για την επίτευξη οριστικής συμφωνίας.

Το πλαίσιο του μνημονίου επικεντρώνεται στον τερματισμό των εχθροπραξιών και την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, με αντάλλαγμα μέτρα από την Τεχεράνη για την ασφαλή διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαΐ.

Ο υψηλόβαθμος Ιρανός διπλωμάτης Χοσεΐν Νουσαμπαντί δήλωσε στο πρακτορείο ISNA ότι το πλαίσιο της συμφωνίας προβλέπει τον τερματισμό των εχθροπραξιών, την αποδέσμευση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν, την άρση του αποκλεισμού και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, καθώς και την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή γύρω από το Ιράν.

Σύμφωνα με τον Νουσαμπαντί, το ιρανικό σχέδιο δεν περιλαμβάνει δεσμεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα. Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Ιράν συμφώνησε επί της αρχής να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ με αντάλλαγμα την άρση του αποκλεισμού και την απομάκρυνση αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.

Ιρανικές πηγές αναφέρουν ότι η συμφωνία πλαίσιο αφορά αποκλειστικά τον τερματισμό του πολέμου, τη ρύθμιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά και ενδεχομένως κάποια μορφή «οικονομικής ανακούφισης» για την Τεχεράνη.

Πρώτη φάση και βασικά ζητήματα

Εφόσον το Ανώτατο Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας του Ιράν εγκρίνει το μνημόνιο, αυτό θα διαβιβαστεί στον ανώτατο ηγέτη για τελική έγκριση. Η Ουάσινγκτον θεωρεί ότι ο αγιατολάχ Μοζτάμπα Χαμενεΐ έχει ήδη εγκρίνει το γενικό πλαίσιο.

Η πρώτη φάση θα ανοίξει τον δρόμο για διαπραγματεύσεις διάρκειας 60 ημερών σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Κεντρικά ζητήματα παραμένουν ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ, οι βαλλιστικοί πύραυλοι, οι κυρώσεις και τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία, καθώς και το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος.

Η Τεχεράνη και η Ουάσινγκτον χρησιμοποιούν τον έλεγχο των Στενών και τον αποκλεισμό ως μοχλούς πίεσης. Οι ΗΠΑ ζητούν περιορισμό της εμβέλειας των ιρανικών πυραύλων, αίτημα που η Τεχεράνη απορρίπτει, υποστηρίζοντας ότι αφορά το νόμιμο δικαίωμά της σε συμβατικό εξοπλισμό.

Η ιρανική οικονομία πλήττεται από τις κυρώσεις, ενώ η Τεχεράνη ζητά την άρση τους και την αποδέσμευση των περιουσιακών στοιχείων της στο εξωτερικό, καθώς και πολεμικές αποζημιώσεις από την Ουάσινγκτον.

Το πυρηνικό ζήτημα

Οι Ηνωμένες Πολιτείες του Τραμπ θεωρούν ότι το Ιράν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικής βόμβας, κάτι που η Τεχεράνη αρνείται, υποστηρίζοντας ότι το πρόγραμμά της είναι ειρηνικό. Κομβικό σημείο είναι το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου και το επίπεδο του εμπλουτισμού.

Μία νέα πυρηνική συμφωνία θα μπορούσε να προβλέπει μακροχρόνιο μορατόριουμ στον εμπλουτισμό και εξαγωγή ή καταστροφή του αποθέματος. Το Ιράν ενδέχεται να συμφωνήσει στη μετατροπή μέρους του υψηλού εμπλουτισμού σε χαμηλότερο ποσοστό σε φιλική χώρα, σύμφωνα με ιρανικές πηγές.

Η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει μια συμφωνία παρόμοια με εκείνη του 2015, η οποία όμως απαιτούσε πολυετείς διαπραγματεύσεις μεταξύ έμπειρων διπλωματών και τεχνικών εμπειρογνωμόνων. Η συμφωνία εκείνη ακυρώθηκε κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ.

Η καθυστερημένη επιστροφή της Ουάσινγκτον σε μια διεθνή συμφωνία με την Τεχεράνη έχει ήδη κοστίσει έναν αποτυχημένο πόλεμο, με τεράστιο οικονομικό κόστος και αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία, δημιουργώντας νέα δεδομένα στη Μέση Ανατολή.