Δύο Ρώσοι φυσικοί που συμμετείχαν σε έρευνες σχετικές με την ανάπτυξη υπερηχητικών πυραύλων καταδικάστηκαν για προδοσία σε ποινή κάθειρξης 12,5 ετών σε αποικία κρατουμένων, σύμφωνα με κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Η δίκη των Βαλέρι Ζβέγκιντσεφ και Βλαντισλάβ Γκάλκιν διεξήχθη κεκλεισμένων των θυρών λόγω ζητημάτων κρατικού απορρήτου. Αποτελεί μία ακόμη υπόθεση σε σειρά διώξεων επιστημόνων που ασχολούνται με την έρευνα υπερηχητικών ταχυτήτων πτήσης.
Ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχει δηλώσει ότι η Ρωσία είναι παγκόσμιος ηγέτης στην παραγωγή υπερηχητικών πυραύλων, οι οποίοι χρησιμοποιούνται στον πόλεμο με την Ουκρανία. Τα όπλα αυτά μπορούν να κινούνται με ταχύτητα έως και δέκα φορές μεγαλύτερη από αυτή του ήχου και να υπερκερνούν τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας.
Υποστηρικτές των δύο επιστημόνων υποστηρίζουν ότι οι διώξεις αντικατοπτρίζουν τον ζήλο της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας (FSB) να εξαλείψει τους κατά φαντασία εχθρούς του κράτους σε έναν κρίσιμο τεχνολογικό τομέα.
«Όταν ένας συγκεκριμένος τομέας γίνεται αντικείμενο στενού ελέγχου από τον Πούτιν και τους επικεφαλής των υπηρεσιών ασφαλείας, τότε αρχίζουν οι εκκαθαρίσεις ανθρώπων. Είναι πολύ σημαντικό για αυτούς να βρεθούν προδότες εκεί», δήλωσε η Όλγα Όρλοβα, εκδότρια της έκδοσης T-Invariant που συνδέει Ρώσους επιστήμονες οι οποίοι αντιτίθενται στον πόλεμο της Ουκρανίας.
Σε τηλεφωνική συνέντευξη, η Όρλοβα εξέφρασε την πεποίθησή της για την αθωότητα των κατηγορουμένων, επισημαίνοντας ότι δεν είχαν επιχειρήσει να εγκαταλείψουν τη Ρωσία παρά τις προηγούμενες συλλήψεις συναδέλφων τους.
Η διάρκεια της κράτησης και της δίκης τους — και οι δύο συνελήφθησαν το 2023 — δείχνει ότι κανείς τους δεν συνεργάστηκε με τις αρχές για την παροχή στοιχείων εναντίον άλλων επιστημόνων, πρόσθεσε η Όρλοβα.
Ο Γιεβγκένι Σμιρνόφ, μέλος ομάδας εξόριστων δικηγόρων για την υπεράσπιση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δήλωσε στο Reuters: «Ο Ζβέγκιντσεφ και ο Γκάλκιν είναι θύματα κατασκοπευτικής μανίας, διώκονται αποκλειστικά για το επιστημονικό τους έργο».
Το Κρεμλίνο αποφεύγει να σχολιάσει μεμονωμένες υποθέσεις, αλλά έχει αναφέρει ότι ορισμένοι επιστήμονες της υπερηχητικής τεχνολογίας αντιμετωπίζουν σοβαρές κατηγορίες. Ο Πούτιν έχει καλέσει επανειλημμένα τις υπηρεσίες ασφαλείας να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την προστασία της χώρας σε περίοδο πολέμου.
Ερευνητικό κέντρο και προηγούμενες διώξεις
Ο Ζβέγκιντσεφ, 82 ετών, είναι κορυφαίος επιστήμονας στο Ινστιτούτο Θεωρητικής και Εφαρμοσμένης Μηχανικής «Κριστιάνοβιτς» (ITAM) στη Σιβηρία. Δύο συνάδελφοί του, οι Ανατόλι Μάσλοφ και Αλεξάντερ Σιπλιούκ, καταδικάστηκαν σε 14 και 15 χρόνια φυλάκισης αντίστοιχα το 2024.
Ο 71χρονος Γκάλκιν εργαζόταν σε άλλο πανεπιστήμιο της Σιβηρίας και είχε συν-συγγράψει επιστημονικές εργασίες με τους Ζβέγκιντσεφ και Σιπλιούκ. Σύμφωνα με την Όρλοβα, η κατάσταση της υγείας των δύο ανδρών είναι επιβαρυμένη και η ετυμηγορία ισοδυναμεί με θανατική ποινή.
Την τελευταία δεκαετία, η Ρωσία έχει κινήσει τουλάχιστον δέκα υποθέσεις προδοσίας εναντίον επιστημόνων που εργάζονται στον τομέα της υπερηχητικής τεχνολογίας, η οποία αφορά πτήσεις σε ταχύτητες άνω των 5 Μαχ — δηλαδή πάνω από 6.100 χλμ./ώρα.
Οι δύο κατηγορούμενοι δήλωσαν «αθώοι», ενώ οι υποστηρικτές τους τονίζουν ότι οι δημοσιεύσεις και τα ταξίδια τους σε διεθνή συνέδρια είχαν εγκριθεί από τις ρωσικές αρχές. Σε ανοικτή επιστολή το 2023, συνάδελφοί τους στο ITAM επισήμαναν ότι οι κατηγορίες πλήττουν τη ρωσική επιστήμη και αποτρέπουν νέους ερευνητές από την ενασχόληση με τον συγκεκριμένο τομέα.