Ανοδικές οι αποδόσεις ομολόγων λόγω ελλειμμάτων ΗΠΑ-Ιαπωνίας

Οι επεκτατικές δημοσιονομικές πολιτικές που υιοθετούν μεγάλες οικονομίες οδηγούν σε άνοδο των αποδόσεων των ομολόγων τους, με αποτέλεσμα να επηρεάζονται οι διεθνείς αγορές κρατικού χρέους και συναλλάγματος. Η εξέλιξη αυτή έχει σημαντικές επιπτώσεις για όλες τις οικονομίες παγκοσμίως.

Οι επενδυτές εμφανίζονται ολοένα και πιο ευαίσθητοι απέναντι σε μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, ειδικά όταν συνοδεύονται από υψηλό και αυξανόμενο δημόσιο χρέος. Ενδεικτική είναι η σταθερή αύξηση της απόδοσης των 10ετών ιαπωνικών ομολόγων από το 2023. Πιο πρόσφατα, η απόδοση αυξήθηκε κατά 30 μονάδες βάσης στο 2,37%, μετά τις προεκλογικές εξαγγελίες της πρωθυπουργού Σανάε Τακαΐτσι για κατάργηση του φόρου κατανάλωσης 8% στα τρόφιμα, ενώ το δημόσιο χρέος της Ιαπωνίας παραμένει κοντά στο 240% του ΑΕΠ, το υψηλότερο μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών.

Το ιαπωνικό χρέος κυμαινόταν σταθερά πάνω από το 200% του ΑΕΠ μετά την κρίση του 2008-2009 και διακρατούνταν κυρίως από εγχώριους επενδυτές, με πολύ χαμηλές αποδόσεις λόγω αρνητικού ή οριακά θετικού πληθωρισμού. Μετά την ενεργειακή κρίση, ωστόσο, ο πληθωρισμός αυξήθηκε και στην Ιαπωνία, φτάνοντας περίπου το 3% κατά μέσο όρο την περίοδο 2023-2025.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η επεκτατική δημοσιονομική πολιτική της νέας ιαπωνικής κυβέρνησης αυξάνει τον κίνδυνο απωλειών για τους επενδυτές. Αυτό έχει οδηγήσει σε μαζικές πωλήσεις ιαπωνικών ομολόγων, με αποτέλεσμα οι αποδόσεις τους να έχουν αυξηθεί συνολικά κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες από το 2023.

Αντίστοιχα, τα αμερικανικά ομόλογα διατηρούν υψηλές αποδόσεις λόγω μεγάλων ελλειμμάτων και ταχύτατα αυξανόμενου χρέους. Η προσπάθεια του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να επηρεάσει την πολιτική επιτοκίων της Fed και η γενικότερη πολιτική αβεβαιότητα εντείνουν τις πιέσεις. Η απόδοση των 10ετών Treasuries αυξήθηκε κατά 15 μονάδες βάσης στο 4,29% την περασμένη εβδομάδα, σε μια περίοδο έντασης στις σχέσεις με την Ευρώπη και ποινικής δίωξης κατά του Προέδρου της Fed, Τζερόμ Πάουελ.

Παρότι η απόδοση είναι μειωμένη κατά περίπου 28 μονάδες βάσης σε σχέση με ένα έτος πριν, παραμένει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Το δημοσιονομικό έλλειμμα των ΗΠΑ εκτιμάται ότι ανήλθε το 2025 στο 5,9% του ΑΕΠ, ενώ το δημόσιο χρέος φθάνει το 124%, με προοπτική να αγγίξει το 240% ως το 2030, σύμφωνα με τον οίκο Scope. Η εκρηκτική αύξηση των τόκων επιβαρύνει περαιτέρω τη δυναμική του χρέους.

Οι μαζικές πωλήσεις ιαπωνικών και αμερικανικών ομολόγων οδήγησαν σε σημαντική υποχώρηση των ισοτιμιών των νομισμάτων τους. Το δολάριο υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων ετών έναντι των άλλων μεγάλων νομισμάτων, με το ευρώ να ξεπερνά τα 1,20 δολάρια. Το ιαπωνικό γιεν επίσης σημείωσε σημαντική πτώση, ενώ αναφέρθηκαν φήμες για κοινή παρέμβαση στήριξης από Τόκιο και Ουάσιγκτον.

Ως αποτέλεσμα, το δολάριο και το γιεν έχουν χάσει προσωρινά τον χαρακτήρα του ασφαλούς επενδυτικού καταφυγίου. Οι επενδυτές επιλέγουν να απομακρυνθούν από αυτά τα νομίσματα, φοβούμενοι περαιτέρω υποτίμηση.

Το ελβετικό φράγκο αναδεικνύεται ως το μοναδικό νόμισμα που διατηρεί τον ρόλο του ασφαλούς καταφυγίου. Ενισχύθηκε έναντι όλων των βασικών νομισμάτων, με το ευρώ να υποχωρεί κάτω από τα 0,92 φράγκα. Τα 10ετή ελβετικά ομόλογα παραμένουν σχεδόν μηδενικής απόδοσης (0,18%), καθώς η Ελβετία διατηρεί μηδενικό πληθωρισμό και ισχυρή δημοσιονομική θέση.

Η εικόνα στην ευρωπαϊκή αγορά και η θέση της Ελλάδας

Η αύξηση των αποδόσεων των ιαπωνικών ομολόγων είχε περιορισμένο αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή αγορά κρατικών τίτλων και τελικά απορροφήθηκε. Στην Ελλάδα, η απόδοση των 10ετών κρατικών ομολόγων διαμορφώθηκε στο 3,46% την Παρασκευή, σε παρόμοια επίπεδα με τα αντίστοιχα γαλλικά και ιταλικά ομόλογα, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της ισχυρής δημοσιονομικής θέσης της χώρας.

Σύμφωνα με ανάλυση του οικονομολόγου του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), Matthias Gnewuch, τα ελληνικά ομόλογα έχουν πλέον ενοποιηθεί με εκείνα των υπόλοιπων χωρών της Ευρωζώνης. Όπως σημειώνει, αυτή η επανένταξη συνεπάγεται ισχυρότερη εμπιστοσύνη των αγορών, μειωμένες αποδόσεις και βελτιωμένες συνθήκες χρηματοδότησης, οι οποίες στηρίζονται από διαρκή οικονομική ανάκαμψη και δημοσιονομικά πλεονάσματα. Επιπλέον, η ενοποίηση σημαίνει ότι οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων επηρεάζονται πλέον από την πορεία των γερμανικών τίτλων.