Ανησυχία επικρατεί σε χώρες της Μέσης Ανατολής και της Νότιας Ασίας, από τα κράτη του Κόλπου έως το Πακιστάν και την Τουρκία, σχετικά με το ενδεχόμενο αμερικανικής επίθεσης κατά του Ιράν. Ο φόβος επικεντρώνεται στους κινδύνους που θα μπορούσαν να προκύψουν, όπως η ανάφλεξη ολόκληρης της περιοχής και η ραγδαία αύξηση των μεταναστευτικών ροών.
Οι χώρες-σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο ανησυχούν ιδιαίτερα για πιθανά ιρανικά αντίποινα. Παρά τη συνεργασία τους με την Ουάσινγκτον, θεωρούν ότι θα βρεθούν στην πρώτη γραμμή, ενώ σύμφωνα με σαουδαραβική πηγή, αρκετές χώρες –μεταξύ των οποίων και το Ομάν– ζήτησαν από την κυβέρνηση Τραμπ να αναστείλει ενδεχόμενα πλήγματα κατά του Ιράν.
Παρότι το Ιράν έχει αποδυναμωθεί από τις πρόσφατες συγκρούσεις, διατηρεί ισχυρές δυνατότητες ανταπόδοσης. Όπως επισημαίνει ο Pierre Razoux, διευθυντής ερευνών του FMES, η Τεχεράνη διαθέτει σημαντικό αριθμό βαλλιστικών πυραύλων μέσου βεληνεκούς, που μπορούν να στοχεύσουν κρίσιμες υποδομές, όπως εργοστάσια αφαλάτωσης, ενεργειακούς κόμβους και θερμοηλεκτρικούς σταθμούς. Η απώλεια αυτών των υποδομών θα καθιστούσε πολλές χώρες του Κόλπου «αβίωτες», σύμφωνα με τον ίδιο.
Τα πετρελαϊκά κράτη της περιοχής ανησυχούν από το ενδεχόμενο επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές ή μπλοκαρίσματος των ροών στο Στενό του Χορμούζ. Η Cinzia Bianco, ερευνήτρια του ECFR, υπενθυμίζει ότι οι χώρες αυτές έχουν επενδύσει σε φιλόδοξες και δαπανηρές πολιτικές για την αλλαγή του οικονομικού τους μοντέλου και την ενεργειακή μετάβαση. Μια πετρελαϊκή κρίση θα περιέπλεκε σημαντικά τα σχέδιά τους, ενώ η διαχείριση των συνεπειών μιας ενδεχόμενης αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν θα προσέθετε επιπλέον δυσκολίες.
Σύμφωνα με τον Razoux, ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να οδηγήσει την Κίνα –μεγάλο αγοραστή πετρελαίου από τον Κόλπο– να επανεξετάσει τη σχέση της με την περιοχή. Αυτό θα αποτελούσε αρνητική εξέλιξη για τα κράτη του Κόλπου, τα οποία ήδη επιδιώκουν να μειώσουν την εμπορική τους εξάρτηση από τις ΗΠΑ.
Ασύμμετρες συγκρούσεις και γεωπολιτικές αναταράξεις
Η αποσταθεροποίηση του Ιράν ενδέχεται να προκαλέσει αναζωπύρωση συγκρούσεων μέσω ομάδων που υποστηρίζει η Τεχεράνη, όπως οι Χούθι στην Υεμένη και η Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Η αποδυνάμωση του Ιράν θα μπορούσε επίσης να προσφέρει ευκαιρίες για δράση σε εχθρικές ομάδες σε γειτονικές χώρες, μεταξύ αυτών η Τουρκία και το Πακιστάν.
Όπως σημειώνει η Gonul Tol του Middle East Institute, η Τουρκία ανησυχεί ότι ενδεχόμενη πτώση του ιρανικού καθεστώτος θα ενίσχυε τις κουρδικές οργανώσεις, όπως το PKK, με αποτέλεσμα την αύξηση της δραστηριότητάς τους. Αντίστοιχες προκλήσεις αντιμετωπίζει και το Πακιστάν, το οποίο, σύμφωνα με δηλώσεις της αναλύτριας Malleeha Lodhi, θα επηρεαστεί ιδιαίτερα από κάθε αποσταθεροποίηση στα ιρανικά σύνορα, ειδικά στην ευαίσθητη επαρχία του Βαλουτσιστάν.
Μεταναστευτικές ροές και περιφερειακή σταθερότητα
Ένας ακόμη σημαντικός φόβος για τις γειτονικές χώρες αφορά την πιθανότητα μαζικών πληθυσμιακών μετακινήσεων, παρόμοιων με εκείνες που βίωσε η Τουρκία κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου. Όπως επισημαίνει ο Sinan Ulgen του Carnegie Europe, το σοκ θα ήταν ακόμη μεγαλύτερο λόγω του μεγέθους και της εθνοτικής πολυμορφίας του Ιράν, με πληθυσμό 92 εκατομμυρίων κατοίκων.
Ο Ρώσος αναλυτής Nikita Smagin εκτιμά ότι η Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν και η Αρμενία θα βρεθούν αντιμέτωπες με αυξημένες προσφυγικές ροές, οι οποίες θα μπορούσαν να απειλήσουν τη σταθερότητά τους, ειδικά για τις δύο τελευταίες χώρες που διαθέτουν μικρότερο πληθυσμό και οικονομία.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
