Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ πραγματοποίησε συνεδρίαση με αντικείμενο τη μη διάδοση πυρηνικών όπλων και την εφαρμογή του Ψηφίσματος 2231 (2015), που επικυρώνει το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Η συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε μετά από αίτημα της Δανίας, της Γαλλίας, της Ελλάδας, της Δημοκρατίας της Κορέας, της Σλοβενίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ, έπειτα από τη δημοσιοποίηση της εξαμηνιαίας έκθεσης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στις 12 Δεκεμβρίου. Την ενημέρωση του Συμβουλίου ανέλαβε η Αναπληρώτρια ΓΓ του ΟΗΕ για Πολιτικές και Ειρηνευτικές Υποθέσεις, Ροζμαρι ΝτιΚάρλο.
Η φετινή συνεδρίαση χαρακτηρίστηκε από έντονη αντιπαράθεση, καθώς ήταν η πρώτη μετά την ενεργοποίηση του μηχανισμού «snapback» από τις «Ε3» (Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο) για την επαναφορά κυρώσεων κατά του Ιράν. Κίνα, Ρωσία και Ιράν απορρίπτουν τη νομική ισχύ αυτής της ενέργειας, θεωρώντας ότι οι διατάξεις του Ψηφίσματος 2231 εξέπνευσαν στις 18 Οκτωβρίου, ημερομηνία λήξης των περιορισμών της JCPOA.
Αντίθετα, οι Ε3 και οι υποστηρικτές τους υποστηρίζουν ότι μόνο οι διατάξεις αναστολής κυρώσεων εξέπνευσαν και ότι το «snapback» επανέφερε το πλήρες καθεστώς κυρώσεων, ενεργοποιώντας εκ νέου την Επιτροπή Κυρώσεων 1737 και την Ομάδα Εμπειρογνωμόνων.
Η Σλοβενία, που προεδρεύει του Συμβουλίου για τον Δεκέμβριο, δεν συμπεριέλαβε αρχικά την τακτική ενημέρωση για το Ψήφισμα 2231 στο πρόγραμμα εργασιών. Ωστόσο, τα κράτη που ζήτησαν τη συνεδρίαση επέμειναν, επικαλούμενα τη «συνεχιζόμενη ισχύ» του Ψηφίσματος. Κίνα και Ρωσία διαφώνησαν, εκτιμώντας ότι το Συμβούλιο δεν έχει πλέον αρμοδιότητα για το θέμα.
Η έκθεση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ
Η κ. ΝτιΚάρλο παρουσίασε την έκθεση της 15ης Δεκεμβρίου, η οποία καλύπτει το διάστημα μετά τον Ιούνιο. Σύμφωνα με την έκθεση, οι διπλωματικές προσπάθειες για την επαναφορά ή αντικατάσταση της JCPOA πάγωσαν έπειτα από την κλιμάκωση μεταξύ Ιράν και Ισραήλ και τον βομβαρδισμό ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων από τις ΗΠΑ.
Παρά τις περιορισμένες επαφές που ακολούθησαν, δεν επιτεύχθηκε αμοιβαία αποδεκτή λύση. Η έκθεση αναφέρεται και στην τριμηνιαία αναφορά του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), η οποία καταγράφει σοβαρά προβλήματα επαλήθευσης μετά τις εχθροπραξίες του Ιουνίου.
Ο ΔΟΑΕ απέσυρε προσωρινά τους επιθεωρητές του για λόγους ασφαλείας και, παρά τη συμφωνία με το Ιράν για επανέναρξη των επιθεωρήσεων, η Τεχεράνη δεν παρείχε τις απαιτούμενες πληροφορίες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο Οργανισμός να χάσει τη συνέχεια γνώσης των βασικών αποθεμάτων, ειδικά του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, γεγονός που χαρακτηρίζεται ως «ζήτημα σοβαρής ανησυχίας».
Στις 20 Νοεμβρίου 2025, το Διοικητικό Συμβούλιο του ΔΟΑΕ υιοθέτησε απόφαση με την οποία ζητά από το Ιράν να προσφέρει άμεσα πλήρη ενημέρωση και πρόσβαση. Η Τεχεράνη απάντησε αποχωρώντας από τη συμφωνία του Καΐρου.
Η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ελλάδας
Η ΕΕ, μέσω της Εκπροσώπου της Ίντα Σαμσόν, υπογράμμισε τον καθοριστικό ρόλο της JCPOA και του Ψηφίσματος 2231 στην εξασφάλιση της ειρηνικής φύσης του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και στην αποτελεσματική παρακολούθηση από τον ΔΟΑΕ.
Η κ. Σαμσόν τόνισε ότι η ΕΕ έκανε κάθε δυνατή προσπάθεια για να αποφευχθεί η τρέχουσα κατάσταση και κάλεσε το Ιράν να επιστρέψει σε πλήρη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις του βάσει της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT).
Επιπλέον, η ΕΕ εξέφρασε ανησυχία για τα προβλήματα στις επιθεωρήσεις του ΔΟΑΕ και τόνισε την ανάγκη επικαιροποιημένων και επαληθεύσιμων στοιχείων σχετικά με τα αποθέματα ουρανίου του Ιράν. Η Ένωση θεωρεί ότι η διπλωματία είναι ο μόνος δρόμος για μόνιμη λύση στο ζήτημα.
Από ελληνικής πλευράς, ο Αναπληρωτής Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας, Ιωάννης Σταματέκος, επανέλαβε τη δέσμευση της χώρας στο παγκόσμιο καθεστώς μη διάδοσης πυρηνικών όπλων. Εξέφρασε ανησυχία για τα ευρήματα του ΔΟΑΕ και κάλεσε το Ιράν να διασφαλίσει τον ειρηνικό χαρακτήρα του προγράμματός του, παρέχοντας πλήρη πρόσβαση και πληροφόρηση στον Οργανισμό.
Ο κ. Σταματέκος επεσήμανε την ανησυχητική αύξηση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου στο Ιράν, που ξεπερνούν τα 9.200 κιλά, και υπογράμμισε ότι η τοποθεσία τους παραμένει άγνωστη. Παράλληλα, τόνισε ότι η επίλυση του πυρηνικού ζητήματος μπορεί να επιτευχθεί μόνο με διπλωματικά μέσα, τα οποία θα εγγυώνται τον ειρηνικό χαρακτήρα του προγράμματος και θα συμβάλλουν στην αποκλιμάκωση και την ασφάλεια στην περιοχή.
Η Ελλάδα παραμένει υπέρ της αποκλιμάκωσης και της διατήρησης ανοικτών διαύλων διπλωματίας και διαλόγου στο ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
