Τα τελευταία χρόνια έχουμε συνηθίσει να μιλάμε για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του ελληνικού κράτους σαν μια ιστορία επιτυχίας.
Το gov.gr, οι ψηφιακές υπεύθυνες δηλώσεις, τα ραντεβού χωρίς ουρές, τα έγγραφα που κατεβαίνουν με ένα κλικ. Και πράγματι, όλα αυτά ήταν αναγκαία και χρήσιμα. Κανείς δεν θέλει να επιστρέψει στις εποχές του φαξ και των φωτοτυπιών.
Κι όμως, όσο περισσότερο προχωρά η τεχνολογία, τόσο πιο έντονα φαίνεται ένα παράδοξο: το κράτος ψηφιοποιήθηκε, αλλά δεν μετασχηματίστηκε. Η τεχνολογία μπήκε μπροστά. Οι διαδικασίες έμειναν πίσω.
Το βλέπεις ξεκάθαρα αν μιλήσεις με οποιονδήποτε επιχειρηματία που προσπαθεί να κάνει κάτι «λίγο πιο σύνθετο» από το βασικό. Όχι να βγάλει ένα πιστοποιητικό, αλλά να αδειοδοτήσει μια επένδυση.
Όχι να δηλώσει ένα έγγραφο, αλλά να πάρει μια απόφαση. Εκεί, η ψηφιακή βιτρίνα τελειώνει και αρχίζει ξανά ο γνώριμος λαβύρινθος. Η αλήθεια είναι απλή και άβολη: ψηφιοποιήσαμε φόρμες, όχι αποφάσεις.
Σε πολλές περιπτώσεις, το μόνο που κάναμε ήταν να μεταφέρουμε ένα αναποτελεσματικό σύστημα από το χαρτί στην οθόνη. Το αποτέλεσμα; Η ίδια καθυστέρηση, απλώς με καλύτερο interface. Το ίδιο “περάστε σε δύο εβδομάδες”, απλώς με email αντί για γκισέ.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα που δεν θέλουμε να κοιτάξουμε: ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν είναι θέμα τεχνολογίας. Είναι θέμα εμπιστοσύνης, αποκέντρωσης και ευθύνης.
Η τεχνολογία μπορεί να αυτοματοποιήσει ελέγχους, να μειώσει λάθη, να επιταχύνει διαδικασίες. Δεν μπορεί όμως να αντικαταστήσει τη βούληση να αλλάξει ο τρόπος που παίρνονται οι αποφάσεις.
Όταν κάθε απόφαση πρέπει να περάσει από τρία επίπεδα έγκρισης «για να είμαστε καλυμμένοι», καμία πλατφόρμα δεν θα σώσει την κατάσταση.
Το βλέπουμε έντονα και στα μεγάλα ψηφιακά έργα. Υπάρχουν συστήματα που κόστισαν εκατομμύρια, αλλά χρησιμοποιούνται ελάχιστα, γιατί σχεδιάστηκαν γύρω από το πώς λειτουργούσε η διοίκηση πριν είκοσι χρόνια, όχι γύρω από το πώς θα έπρεπε να λειτουργεί σήμερα. Η τεχνολογία έγινε αυτοσκοπός, όχι εργαλείο αλλαγής.
Και κάπως έτσι δημιουργείται ένα επικίνδυνο κενό: από τη μία, πολίτες και επιχειρήσεις που έχουν συνηθίσει στην ταχύτητα του ιδιωτικού τομέα. Από την άλλη, ένα κράτος που δείχνει σύγχρονο, αλλά λειτουργεί ακόμα με λογική επιτροπών, υπογραφών και φόβου για το λάθος.
Αν θέλουμε πραγματικά να μιλήσουμε για ψηφιακό κράτος, πρέπει να ξεκινήσουμε από τα δύσκολα ερωτήματα.
Ποιος παίρνει αποφάσεις και με ποια δεδομένα; Ποια διαδικασία μπορεί να καταργηθεί εντελώς αντί να «ψηφιοποιηθεί»; Πού χρειάζεται ανθρώπινη κρίση και πού απλώς επαναλαμβάνουμε μηχανικά τον ίδιο έλεγχο; Η τεχνολογία δεν είναι το πρόβλημα.
Το πρόβλημα είναι ότι τη χρησιμοποιούμε για να κάνουμε τα ίδια πράγματα λίγο πιο γρήγορα, αντί να κάνουμε διαφορετικά πράγματα καλύτερα.
Και όσο δεν κοιτάμε εκεί, θα συνεχίσουμε να μιλάμε για ψηφιακή πρόοδο, ενώ στην πράξη θα παλεύουμε με τα ίδια εμπόδια — απλώς σε ψηφιακή μορφή.
Insights shaped by experience, shared with curiosity.
*O κ. Γιώργος Λουτριανάκης είναι CEO της PlusHorizon.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
