Τα Συστήματα μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών (ΣμηΕΑ), γνωστά ως drones, αποτελούν ίσως τη σημαντικότερη τεχνολογική εξέλιξη στη γεωργική εκμηχάνιση μετά τον γεωργικό ελκυστήρα. Αν τα τρακτέρ έφεραν ισχύ και μαζική παραγωγή, τα drones προσφέρουν ευελιξία, ακρίβεια και νέες δυνατότητες διαχείρισης των καλλιεργειών.
Όπως επισημαίνει στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Χρήστος Καβαλάρης, επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής & Αγροτικού Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, οι πρώτες συζητήσεις για αυτόνομα οχήματα στη γεωργία ξεκίνησαν πριν από τρεις δεκαετίες. Ωστόσο, κανείς τότε δεν φανταζόταν ότι τα μέσα αυτά θα μπορούσαν να είναι ιπτάμενα. Σήμερα, τα γεωργικά drones λειτουργούν ως ολοκληρωμένες εναέριες πλατφόρμες, ικανές να εκτελούν αυτόνομα κρίσιμες εργασίες με υψηλή ακρίβεια και να παρακολουθούν τις καλλιέργειες καταγράφοντας δεδομένα αόρατα στο γυμνό μάτι.
Η ενσωμάτωση τεχνητής νοημοσύνης ενισχύει ακόμη περισσότερο τις δυνατότητές τους. Τα drones μπορούν να εντοπίζουν αυτόματα προβλήματα, να ψεκάζουν μόνο όπου χρειάζεται και να δημιουργούν χάρτες που βοηθούν τον παραγωγό να λαμβάνει καλύτερες αποφάσεις. Τα drones τηλεπισκόπησης χρησιμοποιούνται για παρακολούθηση, ενώ τα drones εφαρμογών —οι λεγόμενοι γεωργικοί ψεκαστήρες— κερδίζουν συνεχώς έδαφος λόγω της πρακτικής τους χρησιμότητας στο χωράφι.
Ραγδαία ανάπτυξη και θεσμικές προκλήσεις
Αν και η δυναμική παρουσία των γεωργικών drones καταγράφεται μόλις την τελευταία δεκαετία, η τεχνολογική πρόοδος έχει οδηγήσει σε αξιόπιστα και οικονομικά προσιτά συστήματα. Στην Κίνα, όπου ξεκίνησε η μαζική παραγωγή, λειτουργούν περίπου 250.000 drones κυρίως για φυτοπροστασία. Στην Ελλάδα, ο αριθμός τους εκτιμάται σε μερικές εκατοντάδες και αυξάνεται σταθερά.
Η χρήση τους για ψεκασμούς φυτοφαρμάκων ωστόσο δεν επιτρέπεται, καθώς ο Ν. 4036/2012, που ενσωματώνει την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2009/128/ΕΚ, απαγορεύει τους αεροψεκασμούς. Το θεσμικό πλαίσιο θεσπίστηκε πριν την εμφάνιση των σύγχρονων drones και δεν τα διαχωρίζει από τα παραδοσιακά αεροσκάφη. Παρότι τα drones ψεκάζουν σε ύψος μόλις 2-5 μέτρων, προσφέροντας ακρίβεια και ασφάλεια, το ευρωπαϊκό πλαίσιο βρίσκεται ακόμη υπό αναθεώρηση, ώστε να αναγνωριστούν ως διακριτό και ασφαλές εργαλείο φυτοπροστασίας.
Οι κανόνες πτητικής λειτουργίας των drones ρυθμίζονται από ευρωπαϊκούς κανονισμούς που εφαρμόζονται στην Ελλάδα από την Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ). Η χρήση τους για εφαρμογή λιπασμάτων ή σπορά επιτρέπεται, ενώ οι ψεκασμοί φυτοφαρμάκων γίνονται μόνο για ερευνητικούς σκοπούς, κατόπιν ειδικής αδειοδότησης.
Ευελιξία, ακρίβεια και περιβαλλοντικά οφέλη
Η επανάσταση που φέρνουν τα drones στη γεωργία οφείλεται κυρίως στην ευελιξία τους. Μπορούν να επιχειρούν σε δύσβατες ή επικλινείς περιοχές, όπως οι ελαιώνες, όπου τα επίγεια μηχανήματα δεν έχουν πρόσβαση. Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας έχει εφαρμόσει πιλοτικά προγράμματα δακοκτονίας με drones, σημειώνοντας αυξημένη αποτελεσματικότητα και μείωση των απαιτούμενων επεμβάσεων.
Αντίστοιχα, ιδιαίτερα χρήσιμα είναι τα drones σε καλλιέργειες ψηλών δένδρων, όπως οι καστανιές, όπου οι παραδοσιακοί ψεκασμοί είναι δύσκολοι και επικίνδυνοι. Τα drones επιτυγχάνουν καλύτερη κάλυψη της κόμης, αξιοποιώντας το κατώρευμα των ελίκων για βελτίωση της διείσδυσης του ψεκαστικού νέφους.
Επιπλέον, μπορούν να επιχειρούν όταν τα επίγεια μηχανήματα αδυνατούν, για παράδειγμα μετά από βροχοπτώσεις ή σε συνθήκες υγρασίας. Σύμφωνα με τον κ. Καβαλάρη, τα πειράματα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας απέδειξαν ότι τα drones μπορούν να λειτουργούν αποδοτικά ακόμη και σε νυχτερινές ώρες ή με δρόσο, περιορίζοντας τη διατάραξη των επικονιαστών και προστατεύοντας τη βιοποικιλότητα.
Η ακρίβεια αποτελεί ένα ακόμη βασικό πλεονέκτημα. Τα drones επιτρέπουν στοχευμένες επεμβάσεις, μειώνοντας τη σπατάλη εισροών και την περιβαλλοντική επιβάρυνση. Με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, προσαρμόζουν τη λειτουργία τους σε πραγματικό χρόνο, ενισχύοντας τις πρακτικές γεωργίας ακριβείας.
Προστασία εδάφους και ανθρώπινης υγείας
Τα drones συμβάλλουν ουσιαστικά και στην προστασία του εδάφους, καθώς δεν το συμπιέζουν όπως τα βαριά μηχανήματα, αποτρέποντας έτσι τη διάβρωση και τη μείωση της οργανικής ουσίας. Παράλληλα, προστατεύουν την υγεία των χειριστών, οι οποίοι εργάζονται από απόσταση, χωρίς να εκτίθενται σε ψεκαστικά νέφη ή επικίνδυνες ουσίες.
Όπως συνοψίζει ο κ. Καβαλάρης, «τα γεωργικά drones δεν αποτελούν απλώς μια ακόμη τεχνολογική καινοτομία, αλλά ένα εργαλείο που μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η γεωργία». Προσφέρουν λύσεις σε διαχρονικά προβλήματα, μειώνουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και ενισχύουν την ασφάλεια του ανθρώπινου δυναμικού. Η τεχνολογία τους έχει ωριμάσει και καθίσταται πλέον αναγκαία η προσαρμογή της νομοθεσίας, ώστε να επιτραπεί η ασφαλής και ευρεία αξιοποίησή τους στη φυτοπροστασία.
*Η φωτογραφία είναι του κ. Καβαλάρη για χρήση από το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
