ΑΠΘ: Νέος φωτονικός επεξεργαστής ΤΝ με παγκόσμιο ρεκόρ ισχύος 262 TOPS

Ένας νέος, ισχυρότερος επεξεργαστικός πυρήνας Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) παγκοσμίως, ο οποίος λειτουργεί με φως και φέρει ελληνική υπογραφή, παρουσιάστηκε από το Τμήμα Πληροφορικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

 Η ερευνητική ομάδα, που πριν δύο χρόνια είχε ανακοινώσει τον ταχύτερο επεξεργαστή ΤΝ, προχωρά τώρα στην παρουσίαση ενός φωτονικού επεξεργαστή με τη μεγαλύτερη υπολογιστική ισχύ που έχει καταγραφεί διεθνώς στην κατηγορία των πλήρως προγραμματιζόμενων επεξεργαστικών πυρήνων.

Ο συγκεκριμένος επεξεργαστής βασίζεται σε φωτονικούς νευρώνες και χρησιμοποιεί φως αντί για ηλεκτρικό ρεύμα, εφαρμόζοντας μια πρωτότυπη αρχιτεκτονική. Για πρώτη φορά, επιτυγχάνει αλγεβρικές πράξεις σε υψηλές ταχύτητες, αξιοποιώντας πολυπλεξία σε τρεις διαστάσεις: χρόνο, χώρο και μήκος κύματος. 

Με αυτόν τον τρόπο, προσφέρει συνολική υπολογιστική ισχύ 262 TOPS (262 × 10¹² πράξεις ανά δευτερόλεπτο), αριθμός που αποτελεί παγκόσμιο ρεκόρ μεταξύ των προγραμματιζόμενων πυρήνων ΤΝ. 

Η επίδοση αυτή είναι περίπου 24 φορές υψηλότερη από άλλα ερευνητικά πρωτότυπα φωτονικών επεξεργαστών και περίπου 10 φορές υψηλότερη από τον ισχυρότερο tensor core B200 της NVIDIA.

Η έρευνα του ΑΠΘ συμβάλλει στην επίλυση ενός από τα σημαντικότερα προβλήματα στον τομέα των φωτονικών επεξεργαστών, δηλαδή στη δυνατότητά τους να υποστηρίξουν μεγάλα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης. 

Το έργο αποτέλεσε αποτέλεσμα διεπιστημονικής συνεργασίας δύο ερευνητικών ομάδων του Τμήματος Πληροφορικής: της ομάδας WinPhoS και της ομάδας Υπολογιστικής Νοημοσύνης και Βαθιάς Μάθησης (CIDL Research group), με επικεφαλής τους καθηγητές Νίκο Πλέρο και Αναστάσιο Τέφα αντίστοιχα, και βασικό συνεργάτη τον επίκουρο καθηγητή Νικόλαο Πασσαλή.

Σε ανακοίνωση του ΑΠΘ αναφέρεται ότι ο κύριος ερευνητής Χρήστος Παππάς διακρίθηκε πρόσφατα από την IEEE Photonics Society ως ένας από τους 10 κορυφαίους υποψήφιους διδάκτορες παγκοσμίως για το 2025, λαμβάνοντας το βραβείο 2025 Photonics Society Graduate Student Scholarship. Επίσης, ο Δρ. Απόστολος Τσακυρίδης προσκλήθηκε να παρουσιάσει τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης έρευνας στο παγκόσμιο συνέδριο Οπτικών Επικοινωνιών τον Μάρτιο του 2026 στο Λος Άντζελες.

Η συνεργασία των δύο ερευνητικών ομάδων έχει προσελκύσει σημαντική χρηματοδότηση από ευρωπαϊκά προγράμματα Horizon, εθνικά ερευνητικά προγράμματα, αλλά και από την αμερικανική start-up Celestial AI, με έδρα το Silicon Valley, η οποία πρόσφατα εξαγοράστηκε από τη Marvell Technologies έναντι 5,5 δισ. δολαρίων.

Περισσότερες πληροφορίες για τις ερευνητικές ομάδες μπορείτε να βρείτε στους επίσημους ιστότοπους: WinPhoS και CIDL Research group.