Η ανάγκη η Ευρώπη να επιταχύνει την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών, να αυξήσει τις επενδύσεις στην καινοτομία και να προσαρμόσει τις αμυντικές της δυνατότητες στις σύγχρονες μορφές πολέμου βρέθηκε στο επίκεντρο του Athens Defence Conference, που διοργανώθηκε από το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών και το Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ).
Ο γενικός γραμματέας Εθνικής Ασφάλειας, Θάνος Ντόκος, υπογράμμισε ότι οι υβριδικές απειλές αποτελούν πλέον τη «νέα κανονικότητα», επισημαίνοντας πως ο πόλεμος στην Ουκρανία σηματοδοτεί τη μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο συγκρούσεων, όπου συνυπάρχουν συμβατικά οπλικά συστήματα και τεχνολογίες αιχμής.
Όπως ανέφερε, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ καλούνται να προσαρμοστούν σε ένα πολυδιάστατο περιβάλλον ασφαλείας, συνδυάζοντας παραδοσιακά οπλικά μέσα με σύγχρονες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη. Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη επιτάχυνσης των διαδικασιών προμηθειών και της υιοθέτησης καινοτόμων τεχνολογικών λύσεων.
Η πρόκληση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας
Αναφερόμενος στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, ο Θάνος Ντόκος σημείωσε ότι ο κατακερματισμός της παραγωγής περιορίζει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Έφερε ως παράδειγμα τα προγράμματα ανάπτυξης νέας γενιάς μαχητικών αεροσκαφών, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για λιγότερη γραφειοκρατία και μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών.
Τόνισε επίσης τη σημασία ενός ισορροπημένου μείγματος επενδύσεων τόσο στις μεγάλες αμυντικές βιομηχανίες όσο και στις νεοφυείς επιχειρήσεις, ώστε να ενισχυθεί η καινοτομία και η αυτάρκεια του κλάδου.
Οι γεωπολιτικές μεταβολές και ο ρόλος της τεχνολογίας
Στις γεωπολιτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη αναφέρθηκε ο πρέσβης της Ισπανίας στην Ελλάδα, Jorge Domecq, επισημαίνοντας ότι η επιστροφή του πολέμου στην ευρωπαϊκή ήπειρο, η αυξανόμενη επιρροή της Κίνας και η στρατηγική σημασία των κρίσιμων πρώτων υλών αλλάζουν ριζικά το διεθνές περιβάλλον ασφαλείας.
Όπως υπογράμμισε, οι ανατρεπτικές τεχνολογίες θα καθορίσουν το στρατηγικό πλεονέκτημα των επόμενων δεκαετιών, γεγονός που απαιτεί κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική, επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού.
Παράλληλα, απέρριψε τις αιτιάσεις περί περιορισμένης στήριξης της Ισπανίας προς την Ελλάδα σε ζητήματα άμυνας, υπενθυμίζοντας τη στάση της Μαδρίτης κατά την πρόσφατη κρίση στην Κύπρο.
Ο ρόλος του ΝΑΤΟ και η τεχνολογική προσαρμογή
Η γενική γραμματέας της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του ΝΑΤΟ, Benedetta Berti, τόνισε ότι η Συμμαχία καλείται να προσαρμοστεί σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον ασφαλείας σε σχέση με τη μεταψυχροπολεμική εποχή.
Σύμφωνα με την ίδια, η εμπειρία της Ουκρανίας μπορεί να αποτελέσει οδηγό για τον τεχνολογικό μετασχηματισμό της ευρωπαϊκής άμυνας, δίνοντας έμφαση στην ταχύτερη λήψη αποφάσεων, στις ευέλικτες διαδικασίες προμηθειών και στη στενότερη συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις τεχνολογίες διπλής χρήσης, την τεχνητή νοημοσύνη και την κβαντική υπολογιστική, τις οποίες χαρακτήρισε κρίσιμους πυλώνες της μελλοντικής αμυντικής ισχύος της Ευρώπης.
Παράλληλα, υποστήριξε την αξιοποίηση πολυετών συμβάσεων και οικονομιών κλίμακας για τη διασφάλιση σταθερότητας και προβλεψιμότητας στην αμυντική βιομηχανία.
Η ανάγκη για αυτάρκεια και επενδύσεις
Ο διευθύνων σύμβουλος των Ελληνικών Αμυντικών Συστημάτων, Χριστόφορος Μπουτσικάκης, στάθηκε στις αδυναμίες της ευρωπαϊκής αμυντικής παραγωγής, τονίζοντας ότι η υπερρύθμιση της αγοράς και οι δυσκολίες πρόσβασης σε κρίσιμες πρώτες ύλες αποτελούν σοβαρά εμπόδια για την ανάπτυξη του κλάδου.
Όπως σημείωσε, οι πρόσφατες πολεμικές συγκρούσεις απέδειξαν ότι σε περιόδους κρίσης οι χώρες δίνουν προτεραιότητα στις δικές τους ανάγκες, γεγονός που δυσχεραίνει την προμήθεια στρατηγικών υλικών από το εξωτερικό.
Για τον λόγο αυτό, υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει την παραγωγική της αυτάρκεια, να επενδύσει περισσότερο στην έρευνα και να ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ μεγάλων αμυντικών βιομηχανιών και καινοτόμων νεοφυών επιχειρήσεων.