Τον στρατηγικό ρόλο της Ελλάδας και της Κύπρου στη νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου ανέδειξε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας στο Global Energy Forum του Atlantic Council στην Ουάσιγκτον.
Ο κ. Παπασταύρου συνέδεσε την ενεργειακή ασφάλεια με την εθνική ασφάλεια, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ενεργειακό ρεαλισμό, τεχνολογική ουδετερότητα και ενίσχυση των υποδομών. Επεσήμανε ότι η διαφοροποίηση πηγών και διαδρομών ενέργειας αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη σταθερότητα της Ευρώπης.
Η ενεργειακή ασφάλεια ως παράγοντας εθνικής στρατηγικής
Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκαν ο Κάθετος Διάδρομος, το σχήμα 3+1 (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και ΗΠΑ), το East Med Gas Forum, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις και η αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας λόγω της τεχνητής νοημοσύνης. Ο υπουργός αναφέρθηκε στις προκλήσεις που προέκυψαν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τις απειλές στα Στενά του Ορμούζ, τονίζοντας ότι οι κρίσεις αυτές αποκάλυψαν τον «συστημικό κίνδυνο της εργαλειοποίησης της ενέργειας».
Όπως είπε, η Ευρώπη πρέπει να παραμείνει ενωμένη απέναντι σε αυτό το φαινόμενο, καθώς επηρεάζει τόσο την περιφερειακή όσο και την παγκόσμια ασφάλεια. Αναφερόμενος στον ενεργειακό ρεαλισμό, σημείωσε ότι η Ευρώπη οφείλει να είναι τεχνολογικά ουδέτερη και να αξιοποιήσει όλους τους εγχώριους πόρους για να ενισχύσει την ενεργειακή της ανεξαρτησία.
Η νέα γεωμετρία της ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο υπουργός στη «νέα γεωμετρία της ενέργειας» στην Ανατολική Μεσόγειο, αναδεικνύοντας την Ελλάδα και την Κύπρο ως στρατηγικό κόμβο αυτής της αρχιτεκτονικής. Μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, αμερικανικό LNG εισέρχεται στην Ελλάδα και κατευθύνεται προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, δημιουργώντας έναν κάθετο άξονα ασφάλειας και συνεργασίας.
Ο κ. Παπασταύρου αναφέρθηκε επίσης στο στρατηγικό τρίγωνο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ με τη συμμετοχή των ΗΠΑ, καθώς και στο East Med Gas Forum, το οποίο, όπως είπε, λειτουργεί ως πλαίσιο περιφερειακής συνεργασίας. Επεσήμανε ότι η ενέργεια μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα για την ειρήνη, φέρνοντας ως παράδειγμα τη συνάντηση εκπροσώπων από το Ισραήλ και την Παλαιστίνη στο ίδιο τραπέζι.
Διασυνδέσεις και συνεργασίες με παγκόσμια σημασία
Ο υπουργός ενέταξε στη νέα ενεργειακή γεωγραφία τα έργα Great Sea Interconnector και GREGY, που συνδέουν ηλεκτρικά Ελλάδα–Κύπρο–Ισραήλ και Αίγυπτο–Ελλάδα αντίστοιχα. Όπως είπε, αυτά τα έργα καθιστούν την περιοχή επίκεντρο της ευρωπαϊκής ενεργειακής αρχιτεκτονικής και ενισχύουν τη διασυνδεσιμότητα.
Αναφέρθηκε ακόμη στη συνεργασία των χωρών της περιοχής, επισημαίνοντας τη συμμετοχή υπουργών Ενέργειας από τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία σε συναντήσεις στην Αθήνα, με στόχο τη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου. Όπως τόνισε, οι νέες αυτές διαδρομές εξελίσσονται σε «αρτηρίες εμπορίου και ευημερίας» για την περιοχή.
Προοπτικές για το σχήμα 3+1 και την ευρωπαϊκή προεδρία του 2027
Απαντώντας σε ερώτηση για τη συνάντηση του σχήματος 3+1 στο Χιούστον, ο κ. Παπασταύρου ανέφερε ότι στόχος είναι να αποκτήσει η πρωτοβουλία ουσιαστικό περιεχόμενο, με προοπτική δημιουργίας μόνιμου κέντρου γεωπολιτικής συνεργασίας στο East Med Energy Center του Baker Institute. Υπογράμμισε ότι τέτοιες συνεργασίες ενισχύουν τη θέση της Ελλάδας και της Κύπρου στον ενεργειακό χάρτη.
Για την επικείμενη ελληνική προεδρία της ΕΕ το 2027, σημείωσε ότι προτεραιότητα θα είναι ο ενεργειακός ρεαλισμός και η ενίσχυση των υποδομών. Επεσήμανε ότι η Ευρώπη χρειάζεται μια πραγματική εσωτερική αγορά ενέργειας, με κοινή διαχείριση πλεονασμάτων και ενίσχυση των δικτύων.
Υδρογονάνθρακες, πυρηνική ενέργεια και τεχνητή νοημοσύνη
Ο υπουργός τάχθηκε υπέρ μιας ρεαλιστικής προσέγγισης στους υδρογονάνθρακες, κάνοντας αναφορά στα κοιτάσματα «Αφροδίτη» της Κύπρου και «Neptune» της Ρουμανίας, καθώς και στις έρευνες της ExxonMobil στο Ιόνιο και της Chevron νότια της Κρήτης. Τόνισε ότι η Ευρώπη χρειάζεται ένα ισορροπημένο και τεχνολογικά ουδέτερο ενεργειακό μείγμα, το οποίο να περιλαμβάνει και την πυρηνική ενέργεια.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις αυξανόμενες ενεργειακές ανάγκες που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη, προειδοποιώντας ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να μείνει πίσω σε αυτή τη νέα «κούρσα εξοπλισμών». Όπως είπε, «για την τεχνητή νοημοσύνη χρειαζόμαστε πολλή ενέργεια».
Η διατλαντική συνεργασία ως μοχλός σταθερότητας
Κλείνοντας, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι καθοριστική, συνοψίζοντας τον ρόλο των ΗΠΑ σε τρία σημεία: «περισσότερη ενέργεια, περισσότερες διασυνδέσεις και στενότερη συνεργασία». Όπως είπε, η ενέργεια αποτελεί γέφυρα για τη διατλαντική συνεργασία και παράγοντα σταθερότητας στην παγκόσμια οικονομία.