Σαφείς κανόνες για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στα ελληνικά σχολεία θεσπίζονται, μετά τη δημοσίευση σε ΦΕΚ της κοινής πρωτοβουλίας των υπουργείων Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης.
Το νέο πλαίσιο θέτει δικλείδες προστασίας για μαθητές και τη σχολική κοινότητα απέναντι σε κινδύνους όπως η παραπληροφόρηση, οι αλγοριθμικές στρεβλώσεις και η καταχρηστική χρήση της τεχνολογίας. Προβλέπει, επίσης, προστασία προσωπικών δεδομένων, απαγόρευση χρήσης ΤΝ στις εξετάσεις και θεσμοθέτηση του ρόλου του «Συντονιστή χρήσης ΤΝ» σε κάθε σχολείο.
Όπως τονίζουν τα υπουργεία, τίθενται πλέον οι βάσεις «για μια ασφαλή, διαφανή και παιδαγωγικά υπεύθυνη αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαιδευτική διαδικασία», με στόχο η τεχνολογία να λειτουργεί ως εργαλείο υποστήριξης της μάθησης και όχι υποκατάστατο της προσωπικής προσπάθειας ή του ρόλου του εκπαιδευτικού.
Πλαίσιο χρήσης και απαγορεύσεις
Η χρήση εργαλείων ΤΝ παραμένει προαιρετική για μαθητές και εκπαιδευτικούς, χωρίς να συνδέεται με την αξιολόγησή τους, και πραγματοποιείται πάντα υπό την εποπτεία εκπαιδευτικού.
Η χρήση των συστημάτων ΤΝ προβλέπεται αποκλειστικά για την υποστήριξη της μάθησης, υπό εθελοντική βάση, χωρίς να επηρεάζει τη μαθητική ή υπηρεσιακή κατάσταση. Παράλληλα, απαγορεύεται η δημιουργία και διάδοση deepfake περιεχομένου χωρίς συναίνεση, η παραγωγή ψευδών βιβλιογραφικών αναφορών, η μη εξουσιοδοτημένη ανάπτυξη εφαρμογών ΤΝ και η πλήρως αυτοματοποιημένη αξιολόγηση μαθητών ή εκπαιδευτικών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία προσωπικών δεδομένων ανηλίκων. Απαγορεύεται η δημιουργία προφίλ μαθητών και εκπαιδευτικών, η επεξεργασία στοιχείων προσωπικότητας ή συμπεριφοράς, καθώς και η εισαγωγή ευαίσθητων δεδομένων σε συστήματα ΤΝ. Δεν επιτρέπεται η καταχώριση ονοματεπωνύμων, φωτογραφιών, φωνητικών δειγμάτων, βαθμολογιών ή άλλων δεδομένων που οδηγούν σε ταυτοποίηση.
Εποπτεία και ασφάλεια
Η χρήση εργαλείων ΤΝ απαγορεύεται κατά τη διάρκεια εξετάσεων, εκτός αν έχει προβλεφθεί ειδικά από τον εκπαιδευτικό. Οι μαθητικές εργασίες δεν μπορούν να παράγονται εξ ολοκλήρου ή σε σημαντικό βαθμό μέσω εφαρμογών ΤΝ.
Ο «Συντονιστής χρήσης ΤΝ» θα παρακολουθεί την ορθή εφαρμογή των εργαλείων, θα συντονίζει τη συμμετοχή μαθητών και εκπαιδευτικών και θα λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για ζητήματα ασφάλειας και προστασίας δεδομένων.
Η πρόσβαση στα συστήματα ΤΝ θα γίνεται, όπου είναι δυνατόν, μέσω του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου, με ασφαλή αυθεντικοποίηση χρηστών και περιορισμούς πρόσβασης. Εισάγονται επίσης εγγυήσεις ασφαλείας όπως ανωνυμοποίηση δεδομένων, ανθρώπινη εποπτεία, τακτικές αξιολογήσεις κινδύνου και συμμόρφωση με διεθνή πρότυπα ασφάλειας πληροφοριών.
Πριν από κάθε εφαρμογή συστήματος ΤΝ θα διενεργείται υποχρεωτικά Εκτίμηση Αντικτύπου στην Προστασία Δεδομένων (DPIA), σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (ΓΚΠΔ).
Επιμόρφωση και ενημέρωση
Κάθε σχολείο θα οργανώνει τουλάχιστον μία ετήσια δράση ενημέρωσης για μαθητές και γονείς, ενώ θα πραγματοποιούνται επιμορφώσεις εκπαιδευτικών σχετικά με τις βασικές αρχές λειτουργίας της ΤΝ, τους κινδύνους, τις αλγοριθμικές μεροληψίες και την προστασία προσωπικών δεδομένων.
Οι επιμορφώσεις θα εγκρίνονται από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), διασφαλίζοντας ενιαία ποιότητα και επιστημονική επάρκεια.
Ευρωπαϊκή διάσταση
Η πρωτοβουλία παρουσιάστηκε στις 11 Μαΐου, στο Συμβούλιο Υπουργών Παιδείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, όπου η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, ανακοίνωσε ότι η Ελλάδα αποκτά για πρώτη φορά ολοκληρωμένο κανονιστικό πλαίσιο για την ασφαλή και παιδαγωγικά υπεύθυνη χρήση της ΤΝ στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.
Η κ. Ζαχαράκη υπογράμμισε ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον μεταξύ των πρώτων χωρών της ΕΕ που θεσπίζουν δεσμευτικό κανονιστικό πλαίσιο για την υπεύθυνη αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαίδευση.