Το ζήτημα της μετανάστευσης βρέθηκε εκ νέου στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, στο πλαίσιο του «11ου Οικονομικού Φόρουμ Δελφών 2026», μέσα από τη συζήτηση με θέμα «Στρατηγική Μετανάστευσης σε μια Εποχή Πίεσης». Στο πάνελ συμμετείχαν ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, ο υπουργός Εσωτερικών της Αυστρίας, Γκέρχαρντ Κάρνερ, και ο υφυπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας της Κύπρου, Νικόλας Ιωαννίδης.
Οι τοποθετήσεις τους ανέδειξαν τη μετάβαση του ευρωπαϊκού αφηγήματος από τη διαχείριση των ροών προς μια πολιτική αποτροπής και ελέγχου. Το ευρωπαϊκό μεταναστευτικό σύστημα, όπως επισημάνθηκε, εισέρχεται σε φάση αναπροσαρμογής, με πιο αυστηρή και ρεαλιστική στρατηγική, που δίνει έμφαση στην πρόληψη και στην εξωτερική συνεργασία με τρίτες χώρες.
Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων ήταν ο σαφής διαχωρισμός μεταξύ νόμιμης και παράνομης μετανάστευσης. Οι ομιλητές τόνισαν ότι η σύγχυση των δύο εννοιών συνέβαλε στην επιδείνωση του φαινομένου, ενώ υπογράμμισαν την ανάγκη σύνδεσης της νόμιμης μετανάστευσης με τις πραγματικές ανάγκες των οικονομιών και την ενίσχυση των μηχανισμών επιστροφών για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία.
Παράλληλα, δόθηκε έμφαση στη φύλαξη των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην αποδόμηση των δικτύων διακίνησης. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η πρόταση για δημιουργία κέντρων επιστροφών εκτός ΕΕ, καθώς και η ενίσχυση της συνεργασίας με τρίτες χώρες για την ανάσχεση των ροών και την επανένταξη των επιστρεφόμενων.
Θάνος Πλεύρης: «Σκληρότερη γραμμή στο μεταναστευτικό»
Ο Θάνος Πλεύρης υπογράμμισε ότι η παράνομη μετανάστευση αποτελεί πρόβλημα και πως η Ευρώπη πρέπει να επικεντρωθεί στον περιορισμό των ροών και την προώθηση των επιστροφών. Όπως ανέφερε, «η μόνη δυνατότητα για να έρθει κάποιος στην Ευρώπη είναι η νόμιμη οδός και τα νόμιμα κανάλια».
Αναφερόμενος στην κάλυψη των αναγκών της αγοράς εργασίας, σημείωσε ότι η νόμιμη μετανάστευση πρέπει να αποσυνδεθεί πλήρως από την παράνομη, μέσα από διμερείς συμφωνίες με χώρες που σέβονται τις ευρωπαϊκές αξίες. Παράλληλα, τόνισε ότι οι πρόσφυγες που λαμβάνουν άσυλο πρέπει να εντάσσονται άμεσα στην αγορά εργασίας, χωρίς εξάρτηση από κρατικά επιδόματα.
Ο υπουργός υποστήριξε τη δημιουργία Return Hubs εκτός ΕΕ για όσους δεν δικαιούνται άσυλο, ενώ επανέλαβε ότι η προστασία των συνόρων προϋποθέτει αποτροπή. Όπως είπε, «οι βάρκες πρέπει να σταματάνε», τονίζοντας ότι η ασφάλεια των συνόρων αποτελεί «την πρώτη γραμμή άμυνας του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής».
Γκέρχαρντ Κάρνερ: «Τα κράτη αποφασίζουν ποιος μπαίνει στην Ευρώπη»
Ο Γκέρχαρντ Κάρνερ χαρακτήρισε τα κέντρα επιστροφών σε τρίτες χώρες «απαραίτητη και καινοτόμο λύση» για την αποσυμφόρηση των συνόρων της ΕΕ. Τόνισε ότι η παράνομη είσοδος δεν μπορεί να αποτελεί «κερκόπορτα» για εργασία και πως ο διαχωρισμός μεταξύ νόμιμης και παράνομης μετανάστευσης πρέπει να είναι απόλυτος.
Αναφερόμενος στις επιστροφές προς τη Συρία και το Αφγανιστάν, σημείωσε ότι «οι αναγκαστικές επιστροφές είναι το κλειδί για τον έλεγχο της δευτερογενούς μετανάστευσης». Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ των κρατών-μελών για την επιτυχία του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
Νικόλας Ιωαννίδης: «Συμφωνίες κινητικότητας με τρίτες χώρες»
Ο Νικόλας Ιωαννίδης επεσήμανε ότι η Κύπρος χρειάζεται ξένο εργατικό δυναμικό και πως η ενίσχυση των νόμιμων οδών μετανάστευσης μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση της παράνομης. Ανέφερε ότι περίπου το 80% των αιτήσεων ασύλου απορρίπτονται ως αβάσιμες και πως η χώρα αξιοποιεί ευρωπαϊκά εργαλεία, όπως η Μπλε Κάρτα και η Δεξαμενή Ταλέντων.
Τόνισε ότι η νόμιμη μετανάστευση έχει εξωτερική διάσταση και απαιτεί συμφωνίες κινητικότητας με τρίτες χώρες, ιδιαίτερα με εκείνες διέλευσης. Παρουσίασε επίσης το πιλοτικό πρόγραμμα επαναπατρισμού Σύρων, μέσω του οποίου χιλιάδες άτομα έχουν αποσύρει τις αιτήσεις ασύλου τους και επιστρέψει στη Συρία.
Ο υφυπουργός εξέφρασε την ικανοποίησή του για το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο, όπως είπε, προσφέρει «ένα πιο συνεκτικό νομικό πλαίσιο» και έναν μηχανισμό αλληλεγγύης για τα κράτη-μέλη της πρώτης γραμμής.