Απαγορεύεται η πρόσβαση ανηλίκων κάτω των 15 στα social media από 2027

Απαγόρευση social media για ανηλίκους κάτω των 15 ετών τίθεται σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027, σύμφωνα με τις ανακοινώσεις των αρμόδιων υπουργείων. Σε αυτό το πλαίσιο, παρουσιάστηκαν δέκα βασικές ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά με το νέο κανονιστικό πλαίσιο και την εφαρμογή του.

Η ανάγκη της παρέμβασης και το διεθνές πλαίσιο

Ο Έλληνας πρωθυπουργός ανέδειξε πρώτος το ζήτημα της προστασίας των ανηλίκων από τον εθισμό στο διαδίκτυο στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2024. Έκτοτε, η Ελλάδα έχει προωθήσει σειρά μέτρων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, με αιχμή το KidsWallet – τον πρώτο κρατικό μηχανισμό επιβεβαίωσης ηλικίας στην ΕΕ.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο διεθνές momentum, καθώς χώρες όπως η Αυστραλία, η Γαλλία και η Ισπανία προχωρούν σε περιορισμούς ηλικίας, υποχρεωτική επαλήθευση και γονική συναίνεση. Στόχος της ελληνικής ρύθμισης είναι η προστασία της ψυχικής υγείας των ανηλίκων και η ενίσχυση του ρόλου των γονέων μέσω εργαλείων εποπτείας.

Ποιες πλατφόρμες αφορά και πώς θα εφαρμοστεί

Η απαγόρευση αφορά όλες τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης όπου οι χρήστες δημιουργούν προφίλ και αλληλεπιδρούν, όπως Facebook, Instagram και TikTok. Βάσει της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), οι ίδιες οι πλατφόρμες φέρουν την ευθύνη για την εγκατάσταση αξιόπιστων μηχανισμών επαλήθευσης ηλικίας.

Το κράτος, μέσω της ΕΕΤΤ, του ΕΣΡ και της Αρχής Προστασίας Δεδομένων, θα εποπτεύει τη συμμόρφωση των εταιρειών. Η εφαρμογή θα γίνει σταδιακά, με πλήρη έναρξη από 1/1/2027, περιλαμβάνοντας διαδικασία «επανεπαλήθευσης» (re-verification) για τους υπάρχοντες λογαριασμούς.

Κυρώσεις και πρόστιμα

Σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, προβλέπονται αυστηρές κυρώσεις: πρόστιμα έως 6% του παγκόσμιου τζίρου, ημερήσια πρόστιμα μέχρι συμμόρφωσης, περιορισμοί λειτουργίας και επιπλέον ποινές βάσει GDPR, εφόσον παραβιάζονται προσωπικά δεδομένα.

Κίνδυνοι του ψηφιακού εθισμού

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η υπερβολική χρήση social media και κινητών μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των παιδιών. Μελέτες δείχνουν αύξηση άγχους, κατάθλιψης και κοινωνικής απομόνωσης, ενώ παρατηρείται ενεργοποίηση των ίδιων «κυκλωμάτων ανταμοιβής» στον εγκέφαλο όπως σε εξαρτησιογόνες ουσίες.

Έρευνες του ΟΟΣΑ καταγράφουν ότι 17% των παιδιών 11-15 ετών έχουν υπάρξει θύματα cyberbullying, ενώ 23% των 15χρονων αισθάνονται ανασφάλεια χωρίς πρόσβαση στο κινητό τους. Ο ψηφιακός εθισμός αντιμετωπίζεται πλέον ως ζήτημα δημόσιας υγείας.

Ο ρόλος των γονέων και το KidsWallet

Η νέα ρύθμιση δεν λειτουργεί ως «ψηφιακή αστυνομία», αλλά ως εργαλείο ενίσχυσης της γονικής ευθύνης. Οι γονείς καλούνται να εγκαταστήσουν το KidsWallet και να επιβεβαιώνουν την ορθή χρήση του, συζητώντας με τα παιδιά για τα όρια και τη σωστή αξιοποίηση της τεχνολογίας.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο και οι ελληνικές πρωτοβουλίες

Ο Digital Services Act καθιερώνει υποχρεώσεις για την προστασία ανηλίκων, απαγορεύοντας στοχευμένες διαφημίσεις και απαιτώντας μέτρα ιδιωτικότητας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναπτύσσει παράλληλα συστήματα επαλήθευσης ηλικίας, τα οποία θα συνδεθούν με το EU Digital Identity Wallet έως το τέλος του 2026.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός, με επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ζητά την καθιέρωση ενιαίου ευρωπαϊκού «ψηφιακού ορίου ενηλικίωσης» στα 15 έτη, την υποχρεωτική χρήση κοινών μηχανισμών επαλήθευσης και την επιτάχυνση της επιβολής κυρώσεων.

Χρονοδιάγραμμα εφαρμογής

Η διαδικασία προβλέπει ευρωπαϊκή διαβούλευση το δεύτερο τρίμηνο του 2026, ψήφιση του νόμου το τρίτο τρίμηνο και περίοδο συμμόρφωσης των εταιρειών έως το τέλος του 2026. Η πλήρης εφαρμογή της απαγόρευσης στα social media ξεκινά την 1η Ιανουαρίου 2027.