Μνημόνιο συνεργασίας για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης

Η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης και το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας, θέτοντας τις βάσεις για ενισχυμένη συνέργεια στους τομείς της παιδείας στα μέσα, του ψηφιακού εγγραμματισμού και της αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης. 

Η συμφωνία υπογράφηκε στο περιθώριο του Alitheia Forum, του πρώτου εθνικού συνεδρίου αφιερωμένου στη μάχη κατά των ψευδών ειδήσεων και του τοξικού δημόσιου λόγου.

Το τριετές μνημόνιο υπέγραψαν ο γενικός γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρης Κιρμικίρογλου και ο διευθυντής Κ.Δ και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΕΚΕΤΑ Ευάγγελος Μπεκιάρης. 

Παρόντες ήταν ο πρόεδρος του Εκτελεστικού Συμβουλίου του European Digital Media Observatory και διευθυντής Προγράμματος στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας Paolo Cesarini, καθώς και ο συντονιστής του Mediterranean Digital Media Observatory (MedDMO) Νικόλαος Σαρρής.

Η συνεργασία εντάσσεται στην Εθνική Στρατηγική για την Παιδεία στα Μέσα και αποσκοπεί στη δημιουργία μιας συστηματικής προσέγγισης για την ενίσχυση της ικανότητας των πολιτών να αξιολογούν πληροφορίες, να αναγνωρίζουν την παραπληροφόρηση και να συμμετέχουν υπεύθυνα στον δημόσιο διάλογο.

Ο ρόλος των ευρωπαϊκών δικτύων

Το ΕΚΕΤΑ είναι συντονιστής του Μεσογειακού Παρατηρητηρίου Ψηφιακών Μέσων, του περιφερειακού κόμβου του EDMO για Ελλάδα, Κύπρο και Μάλτα. Το European Digital Media Observatory, που ιδρύθηκε το 2020 με πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αποτελεί κεντρικό ευρωπαϊκό δίκτυο για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης.

Σήμερα, το EDMO συνδέει περισσότερους από 100 οργανισμούς σε 28 χώρες, μεταξύ αυτών πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και οργανισμούς επαλήθευσης γεγονότων. 

Το δίκτυο προωθεί την ανάπτυξη κοινών εργαλείων, την ανάλυση φαινομένων παραπληροφόρησης και τη στήριξη πολιτικών που ενισχύουν τη διαφάνεια και την αξιοπιστία της ενημέρωσης.

Η παρουσία εκπροσώπων του EDMO στην τελετή υπογραφής ανέδειξε τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ κρατικών φορέων και ερευνητικών ιδρυμάτων, καθώς και τη σύνδεση των εθνικών πρωτοβουλιών με τις ευρωπαϊκές πολιτικές για την προστασία της δημοκρατίας.

Εκπαίδευση και ψηφιακές δεξιότητες

Κεντρικό σημείο του μνημονίου είναι η ανάπτυξη δράσεων εκπαίδευσης και κατάρτισης στον μιντιακό και ψηφιακό εγγραμματισμό. Οι δύο φορείς θα σχεδιάσουν και θα υλοποιήσουν προγράμματα για πολίτες, δημοσιογράφους, δημόσιους λειτουργούς και επαγγελματίες των μέσων ενημέρωσης.

Οι δράσεις θα περιλαμβάνουν σεμινάρια, εργαστήρια και θερινά σχολεία με έμφαση στην κριτική αξιολόγηση πηγών, την αναγνώριση παραπλανητικού περιεχομένου και την υπεύθυνη συμμετοχή στον ψηφιακό δημόσιο διάλογο.

Η συνεργασία θα αξιοποιήσει σύγχρονες τεχνολογικές υποδομές και εργαλεία ευρωπαϊκών ερευνητικών έργων, ενισχύοντας τη διαδικασία επαλήθευσης πληροφοριών και την ανάλυση των μηχανισμών διάδοσης παραπληροφόρησης.

Τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης για fact-checking

Σημαντικό ρόλο θα διαδραματίσουν τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης του ευρωπαϊκού έργου vera.ai, που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Horizon Europe.

 Μέσω αυτών, ερευνητές και επαγγελματίες της ενημέρωσης θα μπορούν να αναλύουν ψηφιακό περιεχόμενο, να εντοπίζουν παραποιημένα βίντεο και εικόνες και να ενισχύουν τη διαδικασία επαλήθευσης.

Ιδιαίτερη μνεία έγινε στο εργαλείο InVID-WeVerify Verification Plugin, το οποίο χρησιμοποιείται ήδη από χιλιάδες δημοσιογράφους και οργανισμούς παγκοσμίως ως βασικό εργαλείο ελέγχου οπτικοακουστικού περιεχομένου.

Συνεργασία σε έρευνα και χρηματοδοτικά προγράμματα

Το μνημόνιο προβλέπει κοινή ανάπτυξη ερευνητικών προγραμμάτων, διοργάνωση επιστημονικών εκδηλώσεων και συμμετοχή σε εθνικές και ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις. 

Θα αξιοποιηθούν υπάρχουσες υποδομές, όπως το Ψηφιακό Κέντρο Ενημέρωσης της Γενικής Γραμματείας, για τη συνεργασία ερευνητών, δημοσιογράφων και δημόσιων φορέων.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο δράσεων που προωθούν τη διαφάνεια, την πολυφωνία και την ασφάλεια στα μέσα ενημέρωσης, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα του ψηφιακού οικοσυστήματος απέναντι στην παραπληροφόρηση.

Το πλαίσιο του Alitheia Forum

Η υπογραφή του μνημονίου πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Alitheia Forum, πρωτοβουλίας της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, υπό τον υφυπουργό στον Πρωθυπουργό και κυβερνητικό εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη.

 Το Forum φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο συνάντησης της ακαδημαϊκής κοινότητας, της δημοσιογραφίας, της τεχνολογίας και των ευρωπαϊκών θεσμών.

Στο συνέδριο συμμετείχαν ειδικοί από την Ελλάδα και το εξωτερικό, παρουσιάζοντας ερευνητικά δεδομένα, καλές πρακτικές και τεχνολογικές λύσεις για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και την προώθηση ενός υγιούς δημόσιου διαλόγου.

Η συνεργασία μεταξύ της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης και του ΕΚΕΤΑ αποτελεί, σύμφωνα με τους διοργανωτές, ουσιαστικό βήμα για την ενίσχυση της δημοκρατικής ανθεκτικότητας, μέσω της αξιοποίησης της επιστημονικής γνώσης, της τεχνολογίας και των διεθνών δικτύων συνεργασίας.