Το Υπουργείο Πολιτισμού, μέσω της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών, εντάσσει τη Κοίλη Οδό στο στρατηγικό του σχεδιασμό για την ανάδειξη των μνημείων στους Δυτικούς Λόφους της Ακρόπολης.
Η νέα πολιτιστική διαδρομή θα συνδέει σημαντικά σημεία, όπως την Πνύκα, τους λόφους των Νυμφών, των Μουσών και του Φιλοπάππου, ενισχύοντας το δίκτυο των διαδρομών της Ακρόπολης.
Στόχος του έργου είναι η λειτουργική ένταξη της Κοίλης Οδού στο υπάρχον δίκτυο, με βασικές αρχές τη διαφύλαξη της αυθεντικότητας, τη διατήρηση, αποκατάσταση και συντήρηση των μνημείων, καθώς και την ανάδειξη στοιχείων που έχουν υποστεί φθορές.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην εξασφάλιση καθολικής προσβασιμότητας για όλους τους επισκέπτες.
Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, τόνισε ότι η Κοίλη Οδός αποτελεί «μοναδικό τεκμήριο της ιστορίας, της τοπογραφίας και χωροταξίας της Αρχαίας Αθήνας».
Η διαδρομή περιλαμβάνει μνημεία μεγάλης σημασίας, όπως το συγκρότημα της Εκκλησίας του Δήμου, το μνημείο του Φιλοπάππου, τις Φυλακές του Σωκράτη, τα Κιμώνεια Μνήματα και ιερά αφιερωμένα σε θεότητες όπως οι Μούσες, οι Νύμφες, ο Πάνας και ο Δίας.
Η επέμβαση αποσκοπεί στην ανάδειξη της ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας της Κοίλης Οδού, τη βελτίωση της προσβασιμότητας, την ενίσχυση της ενημέρωσης και τη δημιουργία ενός ασφαλούς περιβάλλοντος για τους επισκέπτες.
Το έργο θα λειτουργήσει συμπληρωματικά με τις εργασίες προστασίας στα τμήματα του Διατειχίσματος και της Κρήνης Ανταίου, ενισχύοντας την εμπειρία στον αρχαιολογικό χώρο της Ακρόπολης.
Προκλήσεις και παρεμβάσεις για την ανάδειξη της Κοίλης Οδού
Η Κοίλη Οδός αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, όπως φθορές στις υποδομές, κατεστραμμένα μονοπάτια, περιορισμένη πρόσβαση για άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ), ανεπαρκή φωτισμό και ασφάλεια, περιβαλλοντική υποβάθμιση, έλλειψη χώρων υγιεινής και σήμανσης.
Το έργο αποκατάστασης περιλαμβάνει ελάχιστη παρέμβαση στο τοπίο, με ανασκαφικούς καθαρισμούς, αποκατάσταση διαδρομών, βελτίωση της απορροής και στερέωση πρανών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προσβασιμότητα, με κατάλληλες κλίσεις, αντιολισθητικές επιφάνειες, απτικούς χάρτες, ηχητικούς οδηγούς και ενημερωτικό υλικό σε προσβάσιμες μορφές
. Προβλέπεται επίσης τοποθέτηση πινακίδων πληροφόρησης με σύστημα Braille και ψηφιακά μέσα (QR), καθώς και αναβάθμιση του φωτισμού και της ασφάλειας.
Η αποκατάσταση περιλαμβάνει την επανενεργοποίηση του αρχαίου λαξευτού δικτύου απορροής ομβρίων, απαλλοτριώσεις και περαιτέρω ανασκαφική διερεύνηση, καθώς και αξιοποίηση της διαδρομής για εκπαιδευτικά προγράμματα, με στόχο την ανάδειξη της γεωμετρίας και των χαρακτηριστικών της Οδού.
Ιστορική σημασία και εξέλιξη της περιοχής
Στους Δυτικούς Λόφους διατηρούνται κατάλοιπα αρχαίων Δήμων, βυζαντινά ναΰδρια και νεότερα έργα, όπως το πλακόστρωτο του Πικιώνη και το Αστεροσκοπείο.
Η περιοχή υπήρξε κέντρο πολιτικής και εμπορικής δραστηριότητας τον 5ο και 4ο αιώνα π.Χ., όταν οι Δήμοι συνδέθηκαν με τα λιμάνια του Πειραιά και του Φαλήρου μέσω των Μακρών Τειχών.
Η αρχαία Κοίλη Οδός, με χαρακτηριστικά όπως βαθιές αρματοτροχιές και λαξευτό αγωγό ομβρίων, αποτελούσε βασικό οδικό άξονα.
Στα ελληνιστικά και ρωμαϊκά χρόνια, η περιοχή μετατράπηκε σε νεκροταφείο, ενώ αργότερα επεμβάσεις όπως η ανέγερση του Ιερού Ναού της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και η κατασκευή του θεάτρου Μπαστιά άλλαξαν τη φυσιογνωμία της.
Κατά την περίοδο 1997-2000, στο πλαίσιο της ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων, πραγματοποιήθηκαν σημαντικές εργασίες ανάδειξης της αρχαίας τοπογραφίας και αποκαλύφθηκε μεγάλο τμήμα της Κοίλης Οδού.
Ωστόσο, ορισμένα τμήματα παραμένουν μη προσβάσιμα, τα οποία θα αποκατασταθούν με την ολοκλήρωση του νέου έργου.