Ελλάδα μαζί με ΗΠΑ εναντίον Ρωσίας για το φυσικό αέριο

Καταλυτικό ρόλο στην προσπάθεια που καταβάλλουν οι ΗΠΑ να διασπάσουν την κυριαρχία του ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά, αλλά και το σχεδόν πλήρες μονοπώλιό του στα Βαλκάνια, αναμένεται να διαδραματίσει η Ελλάδα, σύμφωνα με αναλυτές, που διατυπώνουν τις εκτιμήσεις του υπό το φως και της πρόσφατης επίσκεψης του πρωθυπουργού στις ΗΠΑ.

Όπως σημειώνουν παράγοντες της αγοράς ενέργειας, στόχος είναι η διασφάλιση ροών αμερικανικού φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τις βαλκανικές αγορές, διασπώντας την συμμαχία Ρωσίας - Τουρκίας, όπως αυτή εκφράζεται μέσω του αγωγού TurkStream.

Αυτό θα γίνει χάρη στο νέο τερματικό σταθμό υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), που ανέπτυξε ο ΔΕΣΦΑ στην Ρεβυθούσα. Μέσω αυτού, αναμένεται η έναρξη τροφοδότησης με φυσικό αέριο των βόρειων τμημάτων της Βουλγαρίας, αρχής γενομένης από το 2020, αν και σε πιλοτική μορφή. Καταρχάς, οι ροές αερίου θα γίνονται μέσω του αγωγού Trans - Balkan, ο οποίος χρονολογείται από την περίοδο της Σοβιετικής Ένωσης και είχε αρχικά σχεδιαστεί να μεταφέρει ρωσικό αέριο στο νότο.

Από το 2021 και μετά όμως η τροφοδότηση με αμερικανικό φυσικό αέριο θα γίνει μέσω του νέου αγωγού του ΔΕΣΦΑ, του IGB, ο οποίος αποτελεί κοινοπραξία της Ελλάδας και της Βουλγαρίας. Ο αγωγός IGB θα συνδέσει τον υφιστάμενο εθνικό αγωγό μεταφοράς φυσικού αερίου στην Κομοτηνή και το ελληνικό τμήμα του αγωγού Trans Adriatic (TAP) με τον υπάρχοντα αγωγό μεταφοράς και διανομής φυσικού αερίου κοντά στη Βουλγαρική πόλη της Stara Zagora. Τον συγκεκριμένο αγωγό, κόστους 150 εκατ. ευρώ, κατασκευάζει ήδη η ελληνική κατασκευαστική εταιρεία Άβαξ, με ορίζοντα ολοκλήρωσης περίπου στα μέσα του 2021.

Νωρίτερα, εντός του 2020, άλλος ένα αγωγός, ο Trans Adriatic θα ξεκινήσει να στέλνει αέριο από το Αζερμπαϊτζάν στην Ιταλία, μέσω Τουρκίας κι Ελλάδας. Μέρος αυτού του αερίου θα καταλήγει στα Βαλκάνια, μέσω του IGB. Αυτός είναι και ο λόγος που η Ελλάδα προχωρά σε κινήσεις αυτονόμησης τόσο από την Ρωσία, αναφορικά με την προμήθεια αερίου, όσο και από την Τουρκία, αναφορικά με τη χώρα από την οποία μεταφέρεται το αέριο που χρειάζεται για τις δικές της ανάγκες.

Αυτός είναι και ο λόγος που αυτήν τη στιγμή σχεδιάζονται στην Ελλάδα εγκαταστάσεις αποθήκευσης υγροποιημένου φυσικού αερίου, οι οποίες θα χρησιμοποιηθούν τόσο για τις εγχώριες ανάγκες, όσο – κυρίως – για την κάλυψη των καταναλωτικών αναγκών των χωρών των Βαλκανίων. Οι τελικές αποφάσεις θα ληφθούν πριν εκπνεύσει το 2020. Καταλύτης για τις νέες αυτές επενδύσεις στο φυσικό αέριο διαδραματίζει και η στόχευση της Ελλάδας να απαλλαγεί πλήρως από την εξάρτηση από τον λιγνίτη μέχρι το 2028, μια ολόκληρη δεκαετία νωρίτερα από την Γερμανία και να αναπληρώσει το σχετικό καύσιμο με φυσικό αέριο και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Μείωση εξάρτησης από Ρωσία και «απάντηση» της Μόσχας

Το σίγουρο είναι ότι ο σχετικός σχεδιασμός έχει αρχίσει να αποδίδει καρπούς και να τοποθετεί την Ελλάδα στην «καρδιά» των εξελίξεων και του ανασχεδιασμού του ενεργειακού χάρτη της ευρύτερης περιοχής. Ήδη, μέσα σε δύο χρόνια, η εξάρτηση της χώρας από το ρωσικό αέριο έχει μεταβληθεί άρδην, καθώς από την πλήρη εξάρτηση από το ρωσικό αέριο, το νέο ενεργειακό μείγμα της χώρας προβλέπει ως πηγή το υγροποιημένο φυσικό αέριο σε ποσοστό 40%.

Η Ρωσία βέβαια δεν μένει με «σταυρωμένα τα χέρια». Τον προηγούμενο Ιούλιο, η ρωσική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι το δεύτερο σκέλος του αγωγού TurkStream, δεν θα διέρχεται από την Ελλάδα, όπως ήταν η αρχική στόχευση, αλλά μέσω Βουλγαρίας και Σερβίας, προκειμένου να φτάσει τελικά στην Ουγγαρία. Οι αναλυτές αποδίδουν την αλλαγή αυτή της ρωσικής στάσης απέναντι στην Ελλάδα, στην στροφή της χώρας προς τις ΗΠΑ.

Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα αναμένεται να αποδειχθεί καθοριστική και για την μεταφορά των νέων κοιτασμάτων αερίου στο Ισραήλ και την Κύπρος προς τις ευρωπαϊκές αγορές. Ο υποθαλάσσιος αγωγός East Med, μήκους 2.000 χιλιομέτρων, θα ξεκινήσει από το Ισραήλ και μέσω Κύπρου και Κρήτης, θα συνδέεται με την ελληνική ενδοχώρα. Στόχος και στην περίπτωση αυτή είναι να αποκτήσει η Ευρώπη μια εναλλακτική του ρωσικού αερίου.

Είναι άλλωστε ενδεικτικό ότι στην άντληση των εν λόγω κοιτασμάτων δεν συμμετέχουν ρωσικές ή τουρκικές εταιρείες. Το βέβαιο είναι ότι η χώρα αξιοποιεί πλέον το γεωστρατηγικό πλεονέκτημα της τοποθεσίας της στο έπαρκο και θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για την κάλυψη των μελλοντικών ενεργειακών αναγκών της Ε.Ε., η οποία έχει εκπονήσει ένα ευρύτατο σχέδιο ενίσχυσης των φιλικότερων μορφών ενέργειας και σταδιακής απεξάρτησης από ρυπογόνα καύσιμα, όπως ο άνθρακας.