Συμφωνία στο Eurogroup για α’ κατοικία - υπερχρεωμένους

Το τέλος εποχής για τις προστατευτικές ρυθμίσεις που εφαρμόσθηκαν στην Ελλάδα για την πρώτη κατοικία σηματοδοτεί η χθεσινή συνεδρίαση του Eurogroup.

Η κυβέρνηση ανέλαβε τη δέσμευση, αφενός, να μην παρατείνει άλλο, πέραν του τέλους Απριλίου 2020, την ισχύ του νόμου για την πρώτη κατοικία και, αφετέρου, να ενεργοποιήσει αμέσως μετά ένα νέο θεσμικό πλαίσιο για την αφερεγγυότητα, που θα αντικαταστήσει το νόμο Κατσέλη, και θα προβλέπει την πτώχευση φυσικών προσώπων με ρευστοποίηση όλων των ενεχύρων, περιλαμβανομένης, δηλαδή, της κύριας κατοικίας.

Ειδικότερα, στο χθεσινό ανακοινωθέν του Eurogroup για την Ελλάδα περιλαμβάνεται εκτενής αναφορά στο πλαίσιο για την προστασία της πρώτης κατοικίας και στην καθιέρωση νέου θεσμικού πλαισίου για την αφερεγγυότητα:

• «Καλωσορίζουμε», αναφέρει, «την ισχυρή δέσμευση των ελληνικών αρχών να μην παρατείνουν πέραν του Απριλίου 2020 την ισχύουσα ρύθμιση για την προστασία κύριων κατοικιών και καλωσορίζουμε την πρόθεση (σ.σ.: της κυβέρνησης) να προχωρήσει σε ευρεία μεταρρύθμιση του πλαισίου για την αφερεγγυότητα, ως το τέλος Απριλίου 2020, τονίζεται στο ανακοινωθέν».
• Και προστίθεται ότι: «Το νέο πλαίσιο θα πρέπει να στοχεύει στη διασφάλιση μιας κατάλληλης επιβολής της ρευστοποίησης όλων των εξασφαλίσεων (collateral), η οποία θα βοηθήσει την εξομάλυνση της παροχής πιστώσεων από τον τραπεζικό τομέα στην οικονομία».
• Τέλος, σημειώνεται ότι «θα είναι, επίσης, κρίσιμης σημασίας να συνεχισθεί και να ενισχυθεί η εφαρμογή άλλων μεταρρυθμίσεων του χρηματοπιστωτικού τομέα, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την εκκαθάριση κρατικών εγγυήσεων σε δάνεια με ταχύτερους ρυθμούς (σ.σ.: αυτό αφορά την πληρωμή από το κράτος ποσών που οφείλει στις τράπεζες από την παροχή εγγυήσεων σε δάνεια), την εκκαθάριση των υποθέσεων αφερεγγυότητας που εκκρεμούν στα δικαστήρια, καθώς και η περαιτέρω βελτίωση του πλαισίου για τους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς. Τα παραπάνω θα συνεχίσουν να παρακολουθούνται, στο πλαίσιο της ενισχυμένης εποπτείας».

Αγώνας δρόμου ως το τέλος Απριλίου

Με βάση τη χθεσινή συμφωνία στο Eurogroup, όσοι δανειολήπτες έχουν εκκρεμείς υποθέσεις «κόκκινων» στεγαστικών δανείων, που θα μπορούσαν να ρυθμισθούν με τον ισχύοντα νόμο για την κύρια κατοικία, παίρνουν μια τελευταία παράταση, τεσσάρων μηνών (η ισχύς του νόμου αρχικά προβλεπόταν να λήξει στο τέλος Δεκεμβρίου 2019), προκειμένου να υποβάλλουν αιτήσεις στην ηλεκτρονική πλατφόρμα.

Η ανακοίνωση του Eurogroup επισημοποιεί ότι, στη χώρα των… αέναων παρατάσεων, δεν πρόκειται να δοθεί άλλος χρόνος στους δανειολήπτες, παρότι τα στοιχεία ως τώρα, για την πορεία εφαρμογής της ρύθμισης, παραμένουν απογοητευτικά, σύμφωνα με την Ειδική Γραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους:

• Από τους 51.591 χρήστες που έχουν εισέλθει στην πλατφόρμα, συναινώντας στην άρση φορολογικού και τραπεζικού απορρήτου, οι 34.397 έχουν αρχίσει τη διαδικασία της αίτησης, αλλά 795 αιτήσεις έχουν φθάσει στις τράπεζες, οι οποίες έχουν κάνει 177 προτάσεις ρυθμίσεων. Από αυτές, μόνο οι 36 έχουν γίνει δεκτές από τους δανειολήπτες και μόνο σε 17 περιπτώσεις έχει εγκριθεί η χορήγηση της προβλεπόμενης κρατικής επιδότησης για τις δόσεις των ρυθμισμένων δανείων.

Σοβαρός κίνδυνος αποτυχίας: Το παράδειγμα της Κύπρου

Αναλυτές σημειώνουν ότι, παρά τη νέα παράταση, που είχε από τον υπ. Οικονομικών, Χρήστο Σταϊκούρα, πριν φθάσουμε στη χθεσινή συμφωνία στο Eurogroup, η ρύθμιση για την προστασία της πρώτης κατοικίας και με δυνατότητα κρατικής επιδότησης δεν έχει πολλές πιθανότητες να πετύχει στο βαθμό που αναμενόταν αρχικά, όπως άλλωστε φαίνεται να αποτυγχάνει και το αντίστοιχο σχέδιο «Εστία», στην Κύπρο, το οποίο αποτέλεσε τη βάση και για το ελληνικό σχέδιο.

Σε τελευταίο σημείωμά της, η Moody’s κάνει λόγο για «περιορισμένη επιτυχία» του σχεδίου «Εστία», την οποία χαρακτηρίζει πιστωτικά αρνητική, σημειώνοντας ότι, με βάση τις τελευταίες ανακοινώσεις που έγιναν από την κεντρική τράπεζα της Κύπρου, οι αιτήσεις είναι χαμηλότερες από το αναμενόμενο, μόλις 1.050, και αφορούν μόνο το 10% των δανείων που θα μπορούσαν να ενταχθούν στο σχήμα, εκτιμώμενου ύψους 2,7 δισ. ευρώ. «Αναμένουμε ότι οι αιτήσεις θα παραμείνουν χαμηλότερες του 20% των αρχικών εκτιμήσεων και ότι το πρόγραμμα θα έχει περιορισμένη επίδραση στη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων», τονίζει η Moody’s.

Νέος νόμος για προσωπική πτώχευση

Αν δεν υπάρξει κάποιο θαύμα για να φθάσουμε σε επιτυχή εφαρμογή του ισχύοντος νόμου για την προστασία της πρώτης κατοικίας, τα υπερχρεωμένα φυσικά πρόσωπα θα βρεθούν από τον Μάιο μπροστά σε ένα νέο πλαίσιο για την αφερεγγυότητα, πολύ αυστηρότερο από όλες τις εκδοχές του νόμου Κατσέλη, και με κύριο χαρακτηριστικό ότι δεν θα μείνει άλλο στο «απυρόβλητο» η πρώτη κατοικία.

Ειδικότερα, και παρότι η επεξεργασία του νέου νόμου δεν έχει ακόμη αρχίσει, η κυβέρνηση αναμένεται να κινηθεί στην κατεύθυνση που έχουν ήδη δώσει αντίστοιχοι νόμοι στις ΗΠΑ και σε ευρωπαϊκές χώρες, όπου δεν εξαιρείται η κύρια κατοικία από τις διαδικασίες ρευστοποίησης περιουσιακών στοιχείων για την κάλυψη των χρεών. Με τη νέα διαδικασία προσωπικής πτώχευσης, μια εκδοχή της οποίας ήταν, πάντως, και ο νόμος Κατσέλη, θα εξακολουθήσει να παρέχεται υπό όρους η δυνατότητα σε υπερχρεωμένους δανειολήπτες να ρυθμίζουν τις οφειλές τους χωρίς την πλήρη ρευστοποίηση των περιουσιακών τους στοιχείων, όπως και να «κουρεύεται» μέρος των χρεών.