Αυξημένη ανησυχία προκαλεί στην αγορά καυσίμων η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, με τα Στενά του Ορμούζ να αποτελούν τον πιο κρίσιμο παράγοντα για την πορεία των τιμών, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% της ροής πετρελαίου προς την Ευρώπη.
Σε συνέντευξή του στο Business Daily, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Αττικής Πρατηριούχων Εμπόρων Καυσίμων, Νίκος Παπαγεωργίου, προειδοποιεί ότι σε περίπτωση παρατεταμένης έντασης οι αυξήσεις μπορεί να είναι σημαντικές, επισημαίνοντας ότι τα ελληνικά πρατήρια διαθέτουν περιορισμένα αποθέματα, επαρκή μόλις για δύο έως τέσσερις ημέρες.
Ήδη οι διεθνείς αγορές προεξοφλούν τις εξελίξεις, με άνοδο στις τιμές του πετρελαίου, ενώ από την επόμενη εβδομάδα εκτιμάται ότι θα φανεί νέα αύξηση της τάξεως του 3% στην αντλία, με τη συζήτηση να στρέφεται εκ νέου σε ενδεχόμενη φορολογική παρέμβαση για τη συγκράτηση των τιμών.
- Πόσο κρίσιμα είναι τα Στενά του Ορμούζ για την παγκόσμια τροφοδοσία πετρελαίου; Τι θα σήμαινε ένας παρατεταμένος αποκλεισμός;
Το πιο κρίσιμο κομμάτι στον συγκεκριμένο πόλεμο που θα επηρεάσει την Ελλάδα στις τιμές των υγρών καυσίμων είναι τα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν, ως παραγωγός χώρα, καλύπτει μόλις το 2% έως 3% του πρωτογενούς προϊόντος που φτάνει στα ελληνικά διυλιστήρια.
Ωστόσο, από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% της συνολικής παραγωγής πετρελαίου που κατευθύνεται προς την Ευρώπη και την Ελλάδα.
Επομένως, σε περίπτωση κλεισίματος των Στενών, θα προκληθούν αναστάτωση και καθυστερήσεις, ενώ θα αυξηθεί και το μεταφορικό κόστος, γεγονός που θα επιβαρύνει άμεσα την τελική τιμή για τον καταναλωτή.
- Έχουμε δει αντίστοιχη κατάσταση στο παρελθόν; Πώς κινήθηκε η αγορά τότε;
Είναι ο τρίτος πόλεμος από τον Περσικό Κόλπο του οποίου βιώνουμε τις επιπτώσεις. Ξεκινήσαμε από την περίοδο του Κουβέιτ, όταν οι Ιρακινοί εισέβαλαν στη χώρα, συνεχίσαμε με την επέμβαση των Αμερικανών στο Ιράκ και φτάσαμε σήμερα στην επέμβαση Αμερικανών και Ισραηλινών στο Ιράν.
Βεβαίως, κάθε πόλεμος έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά. Ο σημερινός είναι ο πιο σοβαρός και σημαντικός.
Χαρακτηριστικά αναφέρω ότι την εποχή που οι Αμερικανοί είχαν εισέλθει στο Ιράκ, μια πετρελαιοπαραγωγό χώρα που τροφοδοτούσε την Ευρώπη με τουλάχιστον το 30% των ποσοτήτων, είχαμε ακόμη δραχμές και είχαμε δει αυξήσεις της τάξεως των 3 έως 4 δραχμών.
Σήμερα, όμως, τα δεδομένα είναι τελείως διαφορετικά, καθώς το επίκεντρο είναι τα Στενά του Ορμούζ. Υπό αυτές τις συνθήκες, είναι πιθανό να δούμε αυξήσεις που μπορεί να ξεπεράσουν και τα 15 λεπτά του ευρώ ανά λίτρο.
- Από ποιες αγορές προμηθεύεται κυρίως πετρέλαιο η Ελλάδα; Εξαρτόμαστε άμεσα από τη Μέση Ανατολή;
Η Ελλάδα εξαρτάται σε έναν βαθμό από τη Σαουδική Αραβία. Τα ελληνικά διυλιστήρια, προκειμένου να μειώνουν, τόσο το κόστος όσο και τον κίνδυνο, προμηθεύονται πετρέλαιο από διάφορες αγορές, ακόμη και από τις Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να φτάσει πετρέλαιο στη χώρα μας.
Ωστόσο, οι βασικές συνεργασίες είναι με τη Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ. Γι’ αυτό και κάθε φορά που σημειώνεται χτύπημα στη Σαουδική Αραβία, όπως παρατηρούμε αυτές τις ημέρες στο Ντουμπάι και στο Αμπου Ντάμπι, ή αν υπάρξει πλήγμα σε διυλιστηριακή εγκατάσταση της χώρας, οι τιμές στο χρηματιστηριακό ταμπλό εκτοξεύονται. Αυτός είναι και ο βασικός κίνδυνος.
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ για τις τιμές
- Αν συνεχιστεί το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, σε πόσο καιρό θα φανεί η επίπτωση στην ελληνική αντλία;
Οι επιπτώσεις έχουν ήδη αρχίσει να φαίνονται, καθώς οι αγορές προεξοφλούν τις εξελίξεις στο οικονομικό πεδίο. Από τις αρχές του έτους έως και την προηγούμενη εβδομάδα έχει καταγραφεί αύξηση της τάξεως του 10% στο πρωτογενές προϊόν.
Το Σαββατοκύριακο που πραγματοποιήθηκε η επιχείρηση των ισραηλοαμερικανικών δυνάμεων, σημειώθηκε επιπλέον αύξηση 10%.
Συνολικά, λοιπόν, μιλάμε για αύξηση 20% στο πρωτογενές προϊόν. Οι επιπτώσεις της πρώτης αύξησης του προηγούμενου μήνα έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές. Εκτιμώ ότι έως το τέλος της εβδομάδας θα αποτυπωθούν και οι αυξήσεις του Σαββατοκύριακου λόγω της κατάστασης στη Μέση Ανατολή.
Από την επόμενη εβδομάδα αναμένεται η μέση τιμή της αμόλυβδης να διαμορφωθεί στο 1,80 ευρώ το λίτρο και του πετρελαίου κίνησης στο 1,60 ευρώ, από 1,76 και 1,57 αντίστοιχα.
Άρα, από βδομάδα θα δούμε στην αντλία αυξήσεις 3-4 λεπτά του ευρώ, ποσό που μεταφράζεται σε περίπου 3% αύξηση. Αν προσθέσουμε και το 3% του προηγούμενου διαστήματος, συνολικά θα έχουμε μία αύξηση 6% στην αντλία. Δηλαδή, μία ανατίμηση 20% στο πετρέλαιο τύπου Brent στην ελληνική αγορά φτάνει ως 6%.
Όσον αφορά στα νησιά οι τιμές θα ξεπεράσουν τα 2 ευρώ κυρίως στις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα. Σε κάποια νησιά ήδη έχουμε φτάσει σε αυτά τα επίπεδα.
Το πετρέλαιο θέρμανσης, ωστόσο, δεν θα επηρεαστεί άμεσα, καθώς λόγω καιρικών συνθηκών η κατανάλωση είναι περιορισμένη το τελευταίο διάστημα. Το ίδιο ισχύει και για το υγραέριο.
- Έχουν περιθώριο τα ελληνικά πρατήρια υγρών καυσίμων να απορροφήσουν μέρος της αύξησης;
Τα πρατήρια υγρών καυσίμων έχουν ήδη απορροφήσει ένα σημαντικό μέρος των αυξήσεων που είχαμε έως τώρα. Ενδεικτικά, οι τιμές διυλιστηρίου έχουν αυξηθεί κατά περίπου 10 λεπτά το λίτρο τον τελευταίο μήνα, ενώ η αύξηση στην αντλία είναι μόλις 4 λεπτά.
Αυτό σημαίνει ότι τόσο οι εταιρείες χονδρικής όσο και τα πρατήρια έχουν απορροφήσει μέρος της επιβάρυνσης. Αυτό ίσχυε όσο υπήρχε η ελπίδα ότι η κρίση θα ήταν βραχυπρόθεσμη. Πλέον, όμως, καθώς διαφαίνονται μεσοπρόθεσμα δεδομένα, τα πρατήρια δυσκολεύονται να ανταπεξέλθουν, καθώς δεν διαθέτουν δυνατότητα δεξαμενισμού.
Από την τελική τιμή που βλέπει ο καταναλωτής στην αντλία, το 60% αφορά φόρους, το 30% είναι το κόστος του προϊόντος και μόλις το 10% αποτελεί κέρδος.
- Υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τη χώρα; Υπάρχει σχέδιο διαχείρισης της κατάστασης;
Σαφώς και υπάρχει κίνδυνος. Αν ο πόλεμος διαρκέσει πάνω από τέσσερις με πέντε εβδομάδες με την ένταση που παρατηρείται σήμερα, είναι βέβαιο ότι θα προκύψουν επιπλέον προβλήματα, τα οποία θα αφορούν και τον εφοδιασμό.
Τα καύσιμα που έχουν στις δεξαμενές τους τα πρατήρια υγρών καυσίμων επαρκούν το πολύ για δύο έως τέσσερις ημέρες.
Ως προς τις αυξήσεις, η πάγια προτροπή μας προς την κυβέρνηση και το οικονομικό επιτελείο είναι, σε περίπτωση άμεσης και σημαντικής αύξησης στα πετρελαϊκά προϊόντα, να προχωρήσουν σε μείωση είτε του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης είτε του ΦΠΑ. Πρόκειται για το μοναδικό μέτρο που μπορεί να συγκρατήσει τις τιμές.
Το θέμα αυτό έχει τεθεί και στο παρελθόν, κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία, όταν οι τιμές είχαν ξεπεράσει τα 2 ευρώ. Τότε εφαρμόστηκε επιδότηση στο πετρέλαιο, καθώς η μεγάλη αύξηση είχε επιφέρει σημαντική άνοδο στο μεταφορικό κόστος και, κατ’ επέκταση, στην τελική τιμή των προϊόντων.
Η κυβέρνηση είχε λάβει άμεσα μέτρα, επιδοτώντας την τιμή στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης, και θεωρώ ότι εκείνη την περίοδο το μέτρο ήταν αποδοτικό.
Δεν γνωρίζω αν θα υπάρξει κάτι αντίστοιχο και τώρα, ωστόσο είναι βέβαιο ότι υπάρχει σχεδιασμός από το οικονομικό επιτελείο για τη διαχείριση μιας ενδεχόμενης κρίσης.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
