Μπροστά σε μια πολύ μεγάλη ευκαιρία βρίσκεται το συνταξιοδοτικό σύστημα της χώρας, με την κυβέρνηση να σχεδιάζει νέα παρέμβαση με στόχο την ενίσχυση των συμπληρωματικών μορφών ασφάλισης και ιδίως των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης.
Το σχέδιο νόμου αναμένεται να καταστήσει τα Επαγγελματικά Ταμεία πιο ελκυστικά και με ελαστικότερα κριτήρια εισόδου, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το συνταξιοδοτικό κενό της χώρας, που εξαιτίας του δημογραφικού διαρκώς μεγαλώνει.
Σύμφωνα με πληροφορίες, εντός του μήνα αναμένεται να ξεκινήσουν οι διαβουλεύσεις για το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας με τους αρμόδιους φορείς, ώστε να τεθεί σύντομα προς ψήφιση.
Ανάμεσα στις αλλαγές που εξετάζονται είναι η βελτίωση της φορολογίας, ο περιορισμός ή ακόμη και η κατάργηση του πλαφόν εισφορών, καθώς και η συστέγαση πολλών επιχειρήσεων σε ένα ενιαίο ταμείο.
Στην πράξη, αυτό θα δώσει την ευκαιρία σε μικρότερες επιχειρήσεις, που άλλωστε αποτελούν τη πλειονότητα στην Ελλάδα, να συμμετέχουν σε πολυεργοδοτικά Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, με το να ενταχθούν στα υφιστάμενα ΤΕΑ μεγαλύτερων εταιρειών.
Η σημασία των εναλλακτικών μορφών ασφάλισης
Με το ελληνικό σύστημα να βασίζεται κυρίως στον πρώτο πυλώνα, δηλαδή στο δημόσιο συνταξιοδοτικό σύστημα, η ενίσχυση των εναλλακτικών μορφών ασφάλισης αποτελεί ένα κρίσιμο στοίχημα για να διασφαλιστεί η επάρκεια του εισοδήματος κατά τη συνταξιοδότηση.
Τα ΤΕΑ αφορούν ουσιαστικά σε έναν μηχανισμό αποταμίευσης και επένδυσης που συμπληρώνει το εισόδημα της κύριας σύνταξης από το κράτος και λειτουργεί πολύ πιο αποδοτικά από την απλή αποταμίευση.
Σε ατομικό επίπεδο, τα χρήματα που μαζεύει κάποιος συνήθως αυξάνονται με αργούς ρυθμούς, αφολυ «κάθονται» σε έναν λογαριασμό. Αντιθέτως, τα επαγγελματικά ταμεία επενδύουν συστηματικά τα χρήματα με διαφοροποίηση και αμυντικό προσανατολισμό, παράγοντας υπεραξία.
Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης λειτουργούν με επαγγελματική διαχείριση επενδύσεων και αυστηρή επίβλεψη: Κάθε ταμείο διαθέτει Επενδυτική Επιτροπή, τα δύο τρίτα της οποίας πρέπει να είναι πιστοποιημένα μέλη από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Με αυτόν τον τρόπο, η διαδικασία εποπτεύεται στενά και η επιτροπή ελέγχει αν όλα βαίνουν ορθώς, κάτι που εξασφαλίζει διαφάνεια και τήρηση της επενδυτικής πολιτικής.
Σήμερα, το 95% των συντάξεων χορηγείται από το κράτος και μόλις το 4% προέρχεται από ιδιωτικές ασφαλιστικές και το 1% από ταμεία. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα ποσοστά αυτά είναι πολύ δυσανάλογα και οδηγούν σε έναν υπερτροφικό πρώτο πυλώνα κοινωνικής ασφάλισης και ένα μη βιώσιμο συνταξιοδοτικό μοντέλο εν γένει.
Τι προτείνει η Ελληνική Ένωση Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης
Όπως εξηγεί στο Business Daily ο Χρήστος Νούνης, πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΕΛ.Ε.Τ.Ε.Α.) και πρόεδρος του ΤΕΑ-ΥΠΟΙΚ, με τα πολυεργοδοτικά ταμεία θα «παρακάμπτεται» ο νόμος που απαιτεί 100 άτομα κατ’ ελάχιστο για τη σύσταση ενός Ταμείου Επαγγελματικής Ασφάλισης, καθώς πολλοί εργοδότες θα μπορούν να συστεγάζονται σε ένα ταμείο.
Άλλωστε, το 70% των ελληνικών επιχειρήσεων αποτελούνται από λιγότερα από 10 άτομα, επομένως η δυνατότητα του να συμμετέχουν συνεργατικά σε ένα ταμείο τους ανοίγει νέες πόρτες για την ασφάλισή τους.
Βασική διεκδίκηση της ΕΛΕΤΕΑ, για την οποία είχε προσφύγει παλαιότερα και στο ΣτΕ, είναι η αύξηση ή ακόμη και η κατάργηση του ετήσιου ορίου εισφορών στα ΤΕΑ, σύμφωνα με το οποίο οι μισθωτοί δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 20% των ακαθάριστων αποδοχών ή τις 20.000 ευρώ για τους μη μισθωτούς.
Επιπλέον, προτείνει τη βελτίωση της φορολογίας στην έξοδο από το ταμείο και εξίσωση των απαιτήσεων και των υποχρεώσεων μεταξύ των ΤΕΑ και των ομαδικών ταμείων.
«Game changer» για την ασφάλιση και τις ΜμΕ τα πολυεργοδοτικά ταμεία
Όπως προαναφέρθηκε, τα πολυεργοδοτικά ταμεία θα επιτρέψουν και σε επιχειρήσεις με λιγότερους από 100 εργαζόμενους να συμμετάσχουν, είτε δημιουργώντας ένα συλλογικό ταμείο με άλλες επιχειρήσεις, είτε με το να εισαχθούν σε ένα υφιστάμενο ταμείο μεγαλύτερης εταιρείας.
«Με τα πολυεργοδοτικά, μια μικρή επιχείρηση με 20 εργαζομένους θα μπορεί να “στεγαστεί” στο ταμείο μιας μεγαλύτερης, κάτι που ωφελεί όλα τα μέρη, πετυχαίνοντας οικονομίες κλίμακας και καλύτερο έλεγχο κόστους» εξηγεί.
Επιπλέον, ακριβώς επειδή οι εισφορές στο ΤΕΑ είναι αφορολόγητες, οι επιχειρήσεις πληρώνουν λιγότερα για την ασφάλεια των εργαζομένων τους, χωρίς όμως να τους στερούν κάτι. Αντιθέτως, τα χρήματα αυτά ακολουθούν πάντα τον εργαζόμενο, αφού ακόμη και αν ένας εργοδότης πάψει να υπάρχει και το ταμείο διαλυθεί, ο ασφαλισμένος συνεχίζει μόνος του ή γίνεται εκκαθάριση και παίρνει ακέραια τα χρήματα που βρίσκονται στον ατομικό του λογαριασμό.
Το συνταξιοδοτικό κενό της Ελλάδας
Αυτήν τη στιγμή υπάρχουν 2,51 εκατομμύρια συνταξιούχοι στη χώρα, περίπου 20.000 περισσότεροι από ό,τι πέρυσι, την ίδια στιγμή που το εργατικό δυναμικό σε καμία περίπτωση δεν αυξάνεται με αντίστοιχους ρυθμούς.
Οι μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν μετά την κρίση χρέους έχουν θέσει το ελληνικό συνταξιοδοτικό σύστημα σε σταθερή βάση, αλλά το αδύναμο σημείο παραμένει η δημογραφική προοπτική. Σύμφωνα με την τρίτη έκδοση της έκθεσης «Global Pension Report» της Allianz, η βιωσιμότητα του ελληνικού συστήματος βαθμολογείται με 2,9/3,5.
Ωστόσο, ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων αναμένεται να αυξηθεί από 38% σε 65% μέσα στα επόμενα 25 χρόνια, κατατάσσοντας την Ελλάδα στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά εξάρτησης στην περιοχή. Ενδεικτικά, στην Ιαπωνία, η οποία αντιμετωπίζει επίσης το πρόβλημα γήρανσης του πληθυσμού, το 35% των ανδρών άνω των 65 ετών συνεχίζουν να εργάζονται, ποσοστό που στην Ελλάδα αγγίζει μόλις το 7%.
Πέρα από το ότι οι Έλληνες δεν επενδύουν σε ιδιωτική ασφάλιση και ιδίως σε ιδιωτικά συνταξιοδοτικά προγράμματα, η αποταμιευτική τους δυνατότητα είναι επίσης πολύ χαμηλή, αφού τα ελληνικά νοικοκυριά καταγράφουν αρνητικά ποσοστά αποταμίευσης και ουσιαστικά ξοδεύουν περισσότερα από αυτά που κερδίζουν.
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, κατά το πρώτο τρίμηνο του 2025 το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών στην Ελλάδα μειώθηκε κατά -3,6%, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη μείωση στην ΕΕ.
Σε ετήσιο επίπεδο, το 2024 η Ελλάδα επίσης βρισκόταν στη δυσμενέστερη θέση με αρνητικό ποσοστό αποταμίευσης, γεγονός που επιβεβαιώνουν και τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, σύμφωνα με τα οποία η αρνητική αποταμίευση των νοικοκυριών διευρύνθηκε περαιτέρω το προηγούμενο έτος, φτάνοντας το -1,9% του ΑΕΠ από -0,9% το 2023.
Το συνταξιοδοτικό κενό γίνεται ακόμη πιο σαφές μέσα από τα στοιχεία που μοιράστηκε η Ένωση Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος (ΕΑΕΕ) με το BD, σύμφωνα με τα οποία ένας 65χρονος Δανός βγαίνοντας στη σύνταξη έχει αποταμιεύσεις που αντιστοιχούν σε 28 μήνες, ο μέσος πολίτης του ΟΟΣΑ έχει αποταμιεύσεις 8 μηνών, ενώ ο Έλληνας, ο οποίος βασίζεται αποκλειστικά και μόνο στο κράτος για τη σύνταξή του, έχει αποταμιεύσεις μόλις 5 ημερών.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
