Η ναυτιλία τα τελευταία χρόνια έρχεται αντιμέτωπη με μια ανησυχητική αύξηση των περιστατικών πυρκαγιάς σε πλοία μεταφοράς οχημάτων και εμπορευματοκιβωτίων, καθώς τα καταγεγραμμένα περιστατικά αγγίζουν ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Ο κίνδυνος αυτός εντοπίζεται τόσο στις μεταφορές τύπου Ro-Ro όσο και στα containerships, με βασικές αιτίες να αποτελούν οι μπαταρίες ιόντων λιθίου και τα μη δηλωμένα επικίνδυνα φορτία, τα οποία συχνά παραβλέπονται.
Οι ειδικοί της βιομηχανίας διευκρινίζουν πως η απουσία ουσιαστικών μέτρων πρόληψης, ελλιπούς εκπαίδευσης πληρωμάτων και αναβαθμισμένων διαδικασιών διαχείρισης φορτίων, διατηρεί ζωντανή την απειλή για ανθρώπινες ζωές, περιουσίες και το περιβάλλον. Όπως σημειώνει εκπρόσωπος του κλάδου: «Οι οικονομικές συνέπειες μιας πυρκαγιάς στη θάλασσα, πέραν του ανθρώπινου παράγοντα, μπορεί να είναι πολλαπλάσιες από το ασφάλιστρο ενός λανθασμένα δηλωμένου εμπορεύματος, ειδικά όταν ο φορτωτής δεν γνωρίζει πλήρως τους κινδύνους».
Ο Παύλος Ξηραδάκης, πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Πλοιοκτητών Ρυμουλκών, Ναυαγοσωστικών, Αντιρρυπαντικών και Πλοίων Υποστήριξης Υπεράκτιων Εγκαταστάσεων, υπέδειξε την ανάγκη οι ασφαλιστικές εταιρείες να επανεξετάσουν τις πολιτικές αξιολόγησης και να αναπροσαρμόσουν τα ασφάλιστρα κινδύνου για τα επικίνδυνα φορτία, ώστε να αποτραπούν οι λάθος δηλώσεις και να διασφαλιστεί η κατάλληλη τοποθέτηση αυτών των φορτίων σε ειδικά διαμορφωμένους και προστατευμένους χώρους επί του πλοίου.
Παράλληλα, επεσήμανε πως πολλά ελληνικά λιμάνια υπολείπονται βασικών υποδομών πυρόσβεσης και κάλεσε στη θέσπιση κανονισμών ρυμούλκησης με τη χρήση ρυμουλκών που διαθέτουν πιστοποιημένες δυνατότητες πυρόσβεσης, για την αποτελεσματική προστασία ζωών, πλοίων και λιμενικών εγκαταστάσεων.
Τα εσφαλμένα δηλωμένα φορτία αναδεικνύονται ως βασική αιτία πυρκαγιών
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση Safety and Shipping Review 2025 της Allianz Commercial, τα εσφαλμένα δηλωμένα φορτία εξακολουθούν να αποτελούν τη βασική αιτία πυρκαγιών σε πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, παρά τις προληπτικές ενέργειες και τις τεχνολογικές βελτιώσεις.
Ο καπετάνιος Αναστάσιος Λεόνμπουργκ, ανώτερος σύμβουλος θαλάσσιων κινδύνων της Allianz, επισημαίνει ότι, αν και η σύγχρονη τεχνολογία διευκολύνει τον εντοπισμό λανθασμένων δηλώσεων, το πρόβλημα παραμένει λόγω έλλειψης επαρκών γνώσεων από πολλούς μεταφορείς και εξαγωγείς. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει: «Ο ευκολότερος τρόπος αποστολής φορτίου μπορεί να μην είναι και ο ασφαλέστερος».
Το 2024 καταγράφηκε η μεγαλύτερη συχνότητα πυρκαγιών της τελευταίας δεκαετίας σε όλα τα είδη πλοίων, με το 30% των περιστατικών να ανήκει στα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, οχημάτων και Ro-Ro. Η αντιμετώπιση αυτών των περιστατικών δυσχεραίνεται λόγω του μεγέθους των σύγχρονων πλοίων και της αύξησης στη μεταφορά ηλεκτρικών οχημάτων και μπαταριών λιθίου.
Η Allianz Commercial καταγράφει για το 2024 συνολικά 250 περιστατικά πυρκαγιάς σε πλοία όλων των τύπων — αριθμός αυξημένος κατά 20% συγκριτικά με το 2023 και ο υψηλότερος της τελευταίας δεκαετίας.
Από αυτά, περίπου 75 αφορούσαν πλοία μεταφοράς οχημάτων (Ro-Ro, PCC, PCTC), με τις πυρκαγιές στα Ro-Ro να ανεβαίνουν από 11 το 2023 σε 16 το 2024. Το 2025, μέχρι στιγμής, έχουν σημειωθεί τουλάχιστον τρία σοβαρά συμβάντα, όπως στο πλοίο Morning Midas, που μετέφερε 3.000 οχήματα, εκ των οποίων 800 ήταν ηλεκτρικά, και τυλίχθηκε στις φλόγες εν πλω.
Ειδικοί προειδοποιούν πως οι μπαταρίες ιόντων λιθίου και τα μη δηλωμένα επικίνδυνα φορτία παραμένουν σε υψηλή επικινδυνότητα, απαιτώντας αυστηρότερα μέτρα πρόληψης, καλύτερη διαχείριση φορτίων και συνεχή επιμόρφωση προσωπικού.
Ενίσχυση της ασφάλειας: Εστίαση σε ανθρώπινο δυναμικό, εξοπλισμό και ρυμουλκά πυρόσβεσης
Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου για την ασφάλεια και ανάπτυξη στις ελληνικές θάλασσες, που διοργανώθηκε από την Ένωση Πλοιοκτητών Ρυμουλκών και Ναυαγοσωστικών, ο διεθνής εμπειρογνώμονας στη διαχείριση θαλάσσιων πυρκαγιών, Johan Luijks, υπογράμμισε πως ο αποτελεσματικός έλεγχος των φωτιών στη θάλασσα εξαρτάται πρωτίστως από το κατάλληλα εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό και τον ειδικό εξοπλισμό.
Τόνισε τη δυσκολία μεταφοράς εξιδεικευμένου εξοπλισμού στο περιστατικό και εξήγησε πως, σήμερα, τα μεγαλύτερα προβλήματα προκύπτουν από τη μεταφορά ηλεκτρικών και υβριδικών οχημάτων, καθώς και από μπαταρίες ιόντων λιθίου, που ευθύνονται για πλήθος σοβαρών περιστατικών διεθνώς.
Παρότι αναπτύσσονται τεχνολογικές λύσεις όπως οι ιπτάμενες συσκευές πυρόσβεσης, ο Luijks επισημαίνει πως η πιο αποτελεσματική μέθοδος εξακολουθεί να είναι η χρήση λιμενικών ρυμουλκών με πιστοποιημένους πυροσβεστικούς μηχανισμούς, σε συνδυασμό με άρτια καταρτισμένα πληρώματα. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε: «Μπορεί να είναι ο παλαιομοδίτικος τρόπος, αλλά θα μπορούσε να αποδειχθεί πραγματικό όφελος».
Κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση πυρκαγιών σε πλοία μεταφοράς οχημάτων
Το Φόρουμ για την Ασφάλεια των Μεταφορέων Οχημάτων (VCSF) έχει εκδώσει αναβαθμισμένες κατευθυντήριες γραμμές για τη διαχείριση πυρκαγιών σε πλοία τύπου PCC, PCTC, Ro-Ro και Ro-Pax, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας πληρωμάτων, επιβατών, πλοίων και περιβάλλοντος. Οι οδηγίες λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες που παρουσιάζουν τόσο τα οχήματα με κινητήρες εσωτερικής καύσης όσο και τα ηλεκτρικά/υβριδικά οχήματα με μπαταρίες λιθίου, επισημαίνοντας τη δυσκολία κατάσβεσης σε περίπτωση θερμικής εκτροπής.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην άμεση χρήση των σταθερών συστημάτων πυρόσβεσης (FFS), με τον χρόνο απόκρισης να θεωρείται καθοριστικός παράγοντας. Αν δεν τεθεί υπό έλεγχο η πυρκαγιά εντός 10-15 λεπτών, οι οδηγίες ζητούν την άμεση ενεργοποίηση των FFS, ενώ η απόφαση δίνεται απευθείας στον πλοίαρχο. Επίσης, αναδεικνύεται η ανάγκη για ρεαλιστική και τακτική εκπαίδευση πληρωμάτων, ανάπτυξη σχεδίων αντίδρασης για καταστάσεις στο λιμάνι και στενή συνεργασία με τις τοπικές πυροσβεστικές αρχές.
Οι νέες αυτές κατευθυντήριες γραμμές στοχεύουν στη δραστική μείωση του χρόνου απόκρισης και στη βελτίωση της επιχειρησιακής ετοιμότητας, ώστε τα περιστατικά πυρκαγιάς να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά και με γνώμονα τη διασφάλιση της ασφάλειας και της επιχειρησιακής συνέχειας στη ναυτιλία.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
