Η ανασκαφική ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) έφερε στο φως νέα στοιχεία για το κρηναίο οικοδόμημα στους Φιλίππους, ενισχύοντας την άποψη ότι στην τελευταία του φάση αποτελεί είτε αναμόρφωση παλαιότερου κτίσματος από άλλη θέση, είτε ριζική ανακατασκευή στην ίδια τοποθεσία. Τα ευρήματα προέκυψαν από την ανασκαφική έρευνα του 2025.
Όπως τόνισε η διευθύντρια της ανασκαφής, ομότιμη καθηγήτρια Βυζαντινής Αρχαιολογίας Ναταλία Πούλου, παρόμοιες πρακτικές έχουν εντοπιστεί σε πόλεις της Μικράς Ασίας, όπως στη Σίδη και στη Σαγαλασσό. Στη Σίδη, ένα αυτοκρατορικό μνημείο μεταφέρθηκε και επαναχρησιμοποιήθηκε ως κρήνη, ενώ στη Σαγαλασσό διαπιστώθηκε εκτεταμένη αναμόρφωση τόσο στη μορφή όσο και στον γλυπτικό διάκοσμο του κρηναίου.
Κατά την ανασκαφική περίοδο του 2025 αποκαλύφθηκε πλήρως το τμήμα της στοάς στη νησίδα 7, που ανασκάπτεται από το 2023, προσφέροντας πλέον σαφή εικόνα για τη δομή και τη λειτουργία της περιοχής. Σύμφωνα με την κ. Πούλου, το ανατολικό τμήμα φαίνεται να έχει διαφορετική αρχιτεκτονική και λειτουργική διάρθρωση από το δυτικό, γεγονός που υποδηλώνει αλλαγές στη χρήση του χώρου.
Ο περίκλειστος χώρος της στοάς συνδεόταν με τα νότια δωμάτια της νησίδας μέσω θυραίου ανοίγματος πλάτους 2,35 μέτρων, όπου εντοπίστηκε πινάκιο terra sigillata. Παράλληλα, αποκαλύφθηκε το πλήρες πλάτος του cardo, του κάθετου οδικού άξονα που οριοθετεί τη νησίδα στα ανατολικά, με συνολικό πλάτος 6 μέτρων.
Η πλατεία που αναπτύσσεται στο σημείο σύγκλισης των δύο βασικών αξόνων της πόλης δεν έχει ακόμη αποκαλυφθεί πλήρως. Το κρηναίο οικοδόμημα καταλαμβάνει σημαντικό τμήμα της, ενώ το 2025 αποκαλύφθηκαν κρίσιμα στοιχεία για το σχήμα και τη δομή του.
«Από το κυρίως κρηναίο οικοδόμημα έχουμε αποκαλύψει τη βάση του, η οποία είναι επιστρωμένη με ισχυρό υδραυλικό κονίαμα. Το σχήμα της βάσης φαίνεται πως είναι τραπέζιο, με έντονα συγκλίνουσες τις παράλληλες πλευρές. Έχει, δηλαδή, μια σφηνοειδή μορφή προς τα ανατολικά. Στην ανατολική άκρη εντοπίστηκαν τρία σημεία διανομής νερού, τα οποία διαμορφώνονταν με καμπύλα μαρμάρινα διαφράγματα, ιδιαίτερα μεγάλου πάχους, τοποθετημένα έτσι ώστε να σχηματίζουν ελλειψοειδές κόγχες» ανέφερε η κ. Πούλου.
Η τρίπλευρη διαμόρφωση της κρήνης ακολουθεί τη γεωμετρία του σημείου όπου συγκλίνουν δύο οδοί, ενώ μία τρίτη πορεία προς τα ανατολικά φαίνεται να οδηγούσε στην Πύλη των Τειχών, σύμφωνα με την ίδια.
Μεταξύ των νέων ευρημάτων περιλαμβάνεται ένα γλυπτό λέοντα με πλούσια χαίτη, που ανήκει στους πρώιμους μεταχριστιανικούς αιώνες και πιθανώς κοσμούσε το κρηναίο ή άλλα μνημεία της πλατείας. Εντοπίστηκαν επίσης τμήματα θριγκού και θραύσματα με λατινικές επιγραφές, τα οποία αναμένεται να συμβάλουν στην ταυτοποίηση και χρονολόγηση του κτιρίου.
Η χρονολόγηση των κατασκευών γύρω από την πλατεία βασίζεται κυρίως σε νομίσματα του 9ου, 8ου και 10ου αιώνα, καθώς και σε κεραμικά ευρήματα.
Στην ανασκαφή συμμετείχαν, υπό τη διεύθυνση της κ. Πούλου, ο αναπληρωτής καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αναστάσιος Τάντσης, ο ομότιμος καθηγητής Αριστοτέλης Μέντζος, καθώς και οι υποψήφιοι διδάκτορες Νικόλαος Θεοδωρίδης και Κωνσταντίνος - Μιχαήλ Γκανάτσας. Στην ομάδα συμμετείχαν επίσης προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ.