Συντονισμένη δράση αναλαμβάνουν 13 ενώσεις καταναλωτών από 12 ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ένωση Καταναλωτών Ποιότητα Ζωής (Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ.), ζητώντας από τις αρμόδιες Αρχές να λάβουν υπόψη τις ενστάσεις τους για την υποβάθμιση της ποιότητας στις ψηφιακές υπηρεσίες. Με επιστολή τους, καλούν τις Αρχές να υπερασπιστούν το δικαίωμα των πολιτών στην ποιότητα.
Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας περιορίζουν ολοένα και περισσότερο τους καταναλωτές σε κλειστά οικοσυστήματα, όπου οι εναλλακτικές λύσεις είναι ανύπαρκτες ή δύσκολες στην πρόσβαση. Το φαινόμενο αυτό εξαπλώνεται και σε άλλους τομείς, από τις μεταφορές έως τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες.
Το Νορβηγικό Συμβούλιο Καταναλωτών (Forbrukerrådet) δημοσίευσε τη μελέτη «Breaking Free: Pathways to a fair technological future», η οποία εξετάζει το φαινόμενο του «enshittification». Η μελέτη αναλύει πώς η πρακτική αυτή επηρεάζει καταναλωτές και κοινωνία και προτείνει τρόπους αντιμετώπισης.
Παράλληλα, 29 οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών και εμπειρογνώμονες απέστειλαν επιστολή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητώντας τη μείωση της εξάρτησης από τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες και προειδοποιώντας για τους κινδύνους χαλάρωσης του ρυθμιστικού πλαισίου.
Τι είναι το «enshittification» και πώς πλήττει τους καταναλωτές
Οι οργανώσεις καταναλωτών υπογραμμίζουν ότι η υποβάθμιση της ποιότητας προϊόντων και υπηρεσιών –ιδίως των ψηφιακών– έχει εξελιχθεί σε επιχειρηματική στρατηγική. Η πρακτική «enshittification» στοχεύει στην αύξηση των κερδών εις βάρος των χρηστών. Αρχικά, οι εταιρείες προσφέρουν υψηλής ποιότητας υπηρεσίες για να προσελκύσουν πελάτες, στη συνέχεια όμως αφαιρούν λειτουργίες, αυξάνουν τη διαφήμιση και δημιουργούν εμπόδια στη χρήση. Τελικά, οι καταναλωτές πληρώνουν περισσότερα απλώς για να διατηρήσουν το αρχικό επίπεδο ποιότητας.
«Οι καταναλωτές δεν πρέπει να γίνονται όμηροι των εταιρειών. Το δικαίωμα στην ποιότητα δεν είναι διαπραγματεύσιμο», τονίζεται χαρακτηριστικά. Οι οργανώσεις ζητούν από τις εταιρείες να μην επιδεινώνουν τις συνθήκες παροχής υπηρεσιών, να μην αφαιρούν βασικές λειτουργίες μετά τον εγκλωβισμό των χρηστών και να διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα και τη σταθερότητα των υπηρεσιών τους.
Επιπλέον, ζητούν να μην περιορίζεται η φορητότητα δεδομένων, να μην καθίστανται οι υπηρεσίες οικονομικά ασύμφορες όταν οι χρήστες δεν συναινούν στην επεξεργασία προσωπικών δεδομένων και να παρέχονται σαφείς εγγυήσεις σε κάθε τροποποίηση ή διακοπή υπηρεσίας.
Παραδείγματα υποβάθμισης ψηφιακών υπηρεσιών
Ενδεικτικά αναφέρονται τα εξής:
• Η ροή ενημέρωσης στο Instagram και το Facebook δίνει πλέον προτεραιότητα στο διαφημιστικό περιεχόμενο έναντι των δημοσιεύσεων φίλων.
• Οι αναζητήσεις στη Google εμφανίζουν ολοένα και περισσότερα χορηγούμενα αποτελέσματα, μειώνοντας τη διαφάνεια.
• Οι πλατφόρμες streaming μετατρέπουν τις συνδρομές σε βιτρίνες μεταπώλησης μέσω «upselling» και κατακερματισμένων καταλόγων.
• Οι υπηρεσίες κινητικότητας, που ξεκίνησαν ως «premium» επιλογές, έχουν υποβαθμιστεί σημαντικά.
Προτάσεις για την προστασία των καταναλωτών
Οι οργανώσεις προτείνουν:
• Ενίσχυση των δικαιωμάτων των καταναλωτών για έλεγχο, προσαρμογή και επισκευή προϊόντων και αποτροπή αδικαιολόγητων υποβαθμίσεων.
• Αυστηρή εφαρμογή της νομοθεσίας ανταγωνισμού ώστε να αποτρέπονται εξαγορές καινοτόμων νεοφυών επιχειρήσεων από μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας.
• Χρηματοδότηση πρωτοβουλιών ανάπτυξης εναλλακτικών ψηφιακών υπηρεσιών ανοικτού κώδικα.
• Μείωση της εξάρτησης του δημόσιου τομέα από τους τεχνολογικούς κολοσσούς, ώστε να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός και η διαφάνεια.
• Επιβολή αποτρεπτικών προστίμων για παραβάσεις της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, προστασίας καταναλωτών και προσωπικών δεδομένων.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news