Ο αέρας που αναπνέουμε έχει μετατραπεί σε νέο «πεδίο μάχης» της κλιματικής κρίσης, με την ατμόσφαιρα των πόλεων να επιβαρύνεται σημαντικά. Η κλιματική απορρύθμιση καθιστά τον καθαρό αέρα ολοένα πιο δυσεύρετο, ενώ τα φαινόμενα ρύπανσης και τοξικού νέφους αποτελούν πλέον μέρος της καθημερινότητας στις αστικές περιοχές, ειδικά κατά τη διάρκεια καύσωνα.
Σε συνέντευξη του στο Αθηναϊκό–Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο Δρ Ανδρέας Φλουρής, καθηγητής Φυσιολογίας και διευθυντής του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας FAME Lab του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ανέλυσε πώς η άνοδος της θερμοκρασίας μεταβάλλει τη χημεία της ατμόσφαιρας. Ο Δρ Φλουρής, σύμβουλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε θέματα επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην υγεία, τόνισε ότι οι ρύποι αποτελούν μια αόρατη αλλά άμεση απειλή για τη δημόσια υγεία.
Ο ίδιος επισημαίνει ότι υπάρχει μια άμεση σύνδεση μεταξύ κλιματικής κρίσης και ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Η κλιματική κρίση δεν προσθέτει απλώς ρύπους, αλλά ενισχύει τη δράση των υπαρχόντων, καθιστώντας τους πιο επιθετικούς και τοξικούς. Οι υψηλές θερμοκρασίες ευνοούν τη διατήρηση των ρύπων πάνω από τις πόλεις για μεγαλύτερο διάστημα, ενισχύοντας τις αρνητικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο «κακό» όζον, το οποίο, ενώ σε υψηλά στρώματα της ατμόσφαιρας λειτουργεί προστατευτικά, στο επίπεδο του εδάφους μετατρέπεται σε επικίνδυνο ρύπο. Η έντονη ζέστη και η ηλιοφάνεια επιταχύνουν τις χημικές αντιδράσεις που αυξάνουν τα επίπεδα όζοντος, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα υγείας.
Παράλληλα, οι υψηλές θερμοκρασίες προκαλούν το φαινόμενο της θερμοκρασιακής αναστροφής, το οποίο εγκλωβίζει τους ρύπους κοντά στο έδαφος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι κάτοικοι των πόλεων να εκτίθενται επανειλημμένα στους ίδιους ρύπους, με αυξανόμενη τοξικότητα λόγω της ζέστης.
Η ερημοποίηση και οι επιπτώσεις της σκόνης από τη Σαχάρα
Σύμφωνα με τον Δρ Φλουρή, η συχνή μεταφορά σκόνης από τη Σαχάρα προς την Ελλάδα αποτελεί άμεση συνέπεια της κλιματικής απορρύθμισης. Η ερημοποίηση στη Βόρεια Αφρική, λόγω της ανόδου της θερμοκρασίας, οδηγεί σε αυξημένη παραγωγή σκόνης που φτάνει στη χώρα μας σε μεγαλύτερες ποσότητες από ό,τι στο παρελθόν.
Αυτή η σκόνη, όπως σημειώνει ο ίδιος, λειτουργεί σαν «μαγνήτης» για βακτήρια, μύκητες και βαρέα μέταλλα. Όταν φτάνει στα αστικά κέντρα της Ελλάδας, έχει ήδη επιβαρυνθεί με επικίνδυνες ουσίες, διεισδύοντας βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα και επηρεάζοντας κυρίως ευάλωτες ομάδες, όπως παιδιά και ηλικιωμένους.
Οι πυρκαγιές και τα μικροσωματίδια ως μείζον περιβαλλοντικό ζήτημα
Ο Δρ Φλουρής υπογραμμίζει τον κίνδυνο από τα εξαιρετικά λεπτά σωματίδια (διάμετρος μικρότερη των 2,5 μικρομέτρων) που παράγονται κυρίως από δασικές πυρκαγιές. Αυτά τα μικροσωματίδια εισχωρούν βαθιά στους πνεύμονες και το κυκλοφορικό σύστημα, προκαλώντας σοβαρά αναπνευστικά, καρδιαγγειακά και νευρολογικά προβλήματα.
Η αύξηση των δασικών πυρκαγιών λόγω παρατεταμένης ξηρασίας οδηγεί στην απελευθέρωση τεράστιων ποσοτήτων τέτοιων σωματιδίων, τα οποία ταξιδεύουν μεγάλες αποστάσεις και δεν μπορούν να φιλτραριστούν από τον ανθρώπινο οργανισμό, επιβαρύνοντας περαιτέρω την υγεία του πληθυσμού.
Ελληνικές πόλεις: Γεωγραφικές και δομικές προκλήσεις
Το γεωγραφικό ανάγλυφο και η ρυμοτομία των ελληνικών πόλεων, όπως επισημαίνει ο Δρ Φλουρής, επιδεινώνουν το πρόβλημα της ρύπανσης. Η Αθήνα, για παράδειγμα, περιβάλλεται από ορεινούς όγκους που εμποδίζουν την ανανέωση του αέρα, ενώ το τσιμέντο ενισχύει το φαινόμενο της «αστικής θερμικής νησίδας», διατηρώντας υψηλές θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι πόλεις να μετατρέπονται σε «παγίδες» ρύπων, με τους κατοίκους να ζουν σε ένα περιβάλλον που επιβαρύνει καθημερινά την υγεία τους.
Ανάγκη για επανασχεδιασμό του αστικού περιβάλλοντος
Ο Δρ Φλουρής υπογραμμίζει την ανάγκη για άμεσες παρεμβάσεις στον αστικό ιστό, όπως η αύξηση του πρασίνου και η φύτευση δέντρων, που λειτουργούν ως φυσικά φίλτρα και συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα. Παράλληλα, προτείνει τη μείωση της χρήσης αυτοκινήτου και την επιλογή υλικών κατασκευής που δεν παγιδεύουν τη ζέστη.
Η ποιότητα του αέρα αποτελεί τον πιο άμεσο δείκτη της δημόσιας υγείας. Αν δεν ληφθούν μέτρα για τον επανασχεδιασμό των πόλεων και την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, ο καθαρός αέρας κινδυνεύει να εξελιχθεί στο πιο σπάνιο και πολύτιμο αγαθό του 21ου αιώνα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
