Επιστήμονες από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (ΕΑΑ) και τη Νέα Ζηλανδία χαρτογράφησαν συστηματικά ολόκληρη την Ελλάδα, με στόχο την καταγραφή των ενεργών ρηγμάτων στη χερσαία επικράτεια, αξιοποιώντας λεπτομερή Ψηφιακά Μοντέλα Εδάφους (DEMs) του Ελληνικού Κτηματολογίου.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της διεθνούς επιστημονικής ομάδας, η οποία αποτελείται από τους Dr John Begg, Δρ Βασιλική Μουσλοπούλου, Dr Dave Heron και Prof. Andy Nicol, η ανάλυση των δεδομένων αποκάλυψε εκατοντάδες νέα σεισμικά ρήγματα και βελτίωσε τη χαρτογράφηση των ήδη γνωστών. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία της AFG (Active Faults Greece), της πρώτης βάσης δεδομένων ενεργών ρηγμάτων στην Ελλάδα που βασίζεται στο σεισμικό αποτύπωμα του ανάγλυφου και έχει δημοσιευθεί στο περιοδικό Scientific Data.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, πίσω από τις έντονες γεωμορφικές αντιθέσεις της χώρας, κρύβεται μια διαρκής γεωλογική μηχανή. Το ελληνικό τοπίο διαμορφώνεται από τη συνεχή κίνηση της αφρικανικής και ευρασιατικής πλάκας, με τα ενεργά ρήγματα να αποτελούν βασικό μηχανισμό αλλαγής του αναγλύφου. Πολλά από αυτά τα ρήγματα παραμένουν αθέατα κάτω από τη βλάστηση ή το αστικό περιβάλλον, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την πλήρη χαρτογράφησή τους, ειδικά καθώς η Ελλάδα φιλοδοξεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως τουριστικός και ενεργειακός κόμβος στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η AFG προσφέρει τον πρώτο πανελλαδικό χάρτη ενεργών ρηγμάτων με βάση τη μορφολογία του ανάγλυφου, σε συνεπή κλίμακα 1:25.000. Στη βάση έχουν καταγραφεί 3.815 ίχνη ρηγμάτων, ομαδοποιημένα σε 892 ρήγματα, εκ των οποίων πάνω από τα μισά χαρτογραφούνται για πρώτη φορά. Επιπλέον, περιλαμβάνονται 35 επιφανειακές διαρρήξεις που σχετίζονται με ιστορικούς σεισμούς.
Κάθε ρήγμα ταξινομείται ως ενεργό, πιθανώς ενεργό ή αβέβαιο, ανάλογα με το αποτύπωμα που αφήνει στο ανάγλυφο και τα διαθέσιμα στοιχεία. Η ένταση του αποτυπώματος στο τοπίο υποδηλώνει και τον βαθμό πρόσφατης δραστηριότητας, με τα πιο έντονα ίχνη να μαρτυρούν σεισμούς που έχουν σημειωθεί στον Ολόκαινο, τα τελευταία 10.000 χρόνια.
Περισσότερα από 2.000 ίχνη χαρακτηρίζονται ως ενεργά, ενώ περίπου 1.600 ως πιθανώς ενεργά. Η έρευνα ανέδειξε ότι πάνω από τα μισά ενεργά ρήγματα επηρεάζουν τη ροή ποταμών, την εναπόθεση ιζημάτων και τα όρια μεταξύ βουνών και κοιλάδων, γεγονός που επιβεβαιώνει τον ρόλο τους στη διαμόρφωση του ελληνικού τοπίου.
Τεχνολογία και πρακτική αξία της χαρτογράφησης
Η αξιοποίηση ψηφιακών μοντέλων υψομέτρου (DEMs) επιτρέπει στους επιστήμονες να οπτικοποιούν με ακρίβεια το ανάγλυφο και να εντοπίζουν δομές που δεν είναι ορατές με το γυμνό μάτι. Τα DEMs λειτουργούν ως τρισδιάστατες απεικονίσεις της επιφάνειας της γης, βοηθώντας στη συστηματική αναζήτηση ενεργών ρηγμάτων, απογυμνώνοντας το τοπίο από ανθρώπινες παρεμβάσεις και βλάστηση.
Η χαρτογράφηση των ενεργών ρηγμάτων έχει σημαντική πρακτική σημασία για την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα κρίσιμων υποδομών. Όπως ανέφερε η Δρ Βασιλική Μουσλοπούλου, οι πληροφορίες της AFG μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση των ελληνικών μοντέλων σεισμικής επικινδυνότητας, ειδικά όταν συνδυάζονται με ενόργανες καταγραφές σεισμών και παρατηρήσεις εδαφικών παραμορφώσεων.
Ο Dr John Begg επισημαίνει ότι η τεχνολογία, αν και απαραίτητη, δεν αρκεί χωρίς την εξειδικευμένη γνώση των γεωλόγων. Η ερμηνεία των ψηφιακών δεδομένων απαιτεί εμπειρία για να διαχωριστούν τα τεκτονικά ίχνη από άλλες γεωμορφολογικές διεργασίες ή ανθρώπινες παρεμβάσεις.
Η βάση δεδομένων AFG είναι ελεύθερα προσβάσιμη και μέσω διαδραστικού χάρτη, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες σε μηχανικούς, ερευνητές και πολίτες για τη θέση και τα χαρακτηριστικά των ενεργών ρηγμάτων στην Ελλάδα. Η πρωτοβουλία φιλοδοξεί να ενισχύσει τις εθνικές προσπάθειες για την καταγραφή των σεισμικών πηγών και να αποτελέσει πρότυπο για άλλες σεισμικά ενεργές χώρες.
Περισσότερες πληροφορίες για τη δημοσίευση είναι διαθέσιμες στα αγγλικά εδώ, ενώ ο διαδραστικός χάρτης της AFG βρίσκεται εδώ.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
