Δεκάδες χιλιάδες πολίτες της Αργεντινής διαδήλωσαν την Τρίτη, με αφορμή την 50ή επέτειο του στρατιωτικού πραξικοπήματος που επέβαλε τη δικτατορία της περιόδου 1976-1983, ζητώντας να συνεχιστεί η έρευνα για τους αγνοούμενους και να διατηρηθεί ζωντανή η μνήμη. Οι εκδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν σε κλίμα έντονης συγκίνησης αλλά και πολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς η κυβέρνηση του προέδρου Χαβιέρ Μιλέι έχει αναζωπυρώσει τη δημόσια συζήτηση γύρω από το παρελθόν.
Η συγκέντρωση στο Μπουένος Άιρες ήταν από τις πιο μαζικές των τελευταίων ετών, με την πλατεία Μαΐου και τις γύρω λεωφόρους να πλημμυρίζουν από πλήθος πολιτών. Με συνθήματα όπως «ποτέ ξανά», οι διαδηλωτές συμμετείχαν στην «ημέρα μνήμης για την αλήθεια και τη δικαιοσύνη», που οργανώθηκε από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συνδικάτα και κοινωνικά κινήματα, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις οι πορείες είχαν και αντικυβερνητικό χαρακτήρα.
Τα πλακάτ και τα πανό ανέδειξαν το αίτημα για δικαιοσύνη: «Ας μας πουν πού είναι!», «σε ψάχνω ακόμα», «η μνήμη είναι το μέλλον». Ανάμεσα στα πλήθη ξεχώριζαν ασπρόμαυρες φωτογραφίες των εξαφανισμένων, κυρίως νέων ανθρώπων από τη δεκαετία του 1970.
Το πραξικόπημα της 24ης Μαρτίου 1976 ανέτρεψε την κυβέρνηση της Ισαβέλ Περόν, εγκαινιάζοντας μια περίοδο μαζικών φυλακίσεων και εξοντώσεων πολιτικών αντιπάλων. «Ήρθαμε στην πορεία επειδή η μνήμη μεταδίδεται από γενιά σε γενιά», δήλωσε η εκπαιδευτικός Βερόνικα Κορονέλ, η οποία συμμετείχε στη διαδήλωση μαζί με την οκτάχρονη κόρη της.
Η αναζήτηση των αγνοουμένων συνεχίζεται
Η πρόσφατη ταυτοποίηση λειψάνων 12 αγνοουμένων στην Κόρδοβα υπενθύμισε ότι η έρευνα για τα θύματα της δικτατορίας παραμένει ανοιχτή. Παράλληλα, συνεχίζεται η προσπάθεια εντοπισμού περίπου 300 «κλεμμένων παιδιών» που δόθηκαν σε οικογένειες φιλικές προς το καθεστώς. Η Εστέλα δε Καρλότο, εμβληματική μορφή του κινήματος των «γιαγιάδων της πλατείας Μαΐου», υπογράμμισε ότι «ψάχνουμε ακόμη σχεδόν 300 άνδρες και γυναίκες η ταυτότητα των οποίων αλλάχτηκε».
Μέχρι σήμερα, πάνω από 1.200 άτομα έχουν καταδικαστεί για εγκλήματα της δικτατορίας, ενώ περισσότερες από 300 δίκες βρίσκονται σε εξέλιξη. Ωστόσο, η επέτειος βρήκε τη χώρα σε καθεστώς πολιτικής πόλωσης, καθώς ο πρόεδρος Μιλέι αμφισβητεί τον αριθμό των 30.000 θυμάτων που επικαλούνται οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αναφερόμενος σε 8.753 σύμφωνα με παλαιότερη καταγραφή της επιτροπής CONADEP.
Πολιτική αντιπαράθεση για τη μνήμη
Ο πρόεδρος προβάλλει τη λεγόμενη «θεωρία των δύο δαιμόνων», εξισώνοντας τη βία της δικτατορίας με τις επιθέσεις οργανώσεων της άκρας αριστεράς. Μέρος της κυβέρνησης στηρίζει αυτή την προσέγγιση, μιλώντας για ανάγκη «πλήρους μνήμης» και κατηγορώντας την αριστερά για «ηγεμονία στην αφήγηση της ιστορίας».
Παρά τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες, δημοσκόπηση του ινστιτούτου CELS δείχνει ότι το 71% των πολιτών έχει αρνητική άποψη για τη στρατιωτική δικτατορία, ενώ μόλις το 7% εκφράζει θετική. Το 70% τάσσεται υπέρ της συνέχισης των δικών, αν και ένα σημαντικό ποσοστό δηλώνει ότι γνωρίζει ελάχιστα ή τίποτα για εκείνη την περίοδο.