Ο Εμανουέλ Μακρόν επαναφέρει στο προσκήνιο την πρότασή του για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού κοινού δανεισμού, με στόχο τη χρηματοδότηση επενδύσεων που θα ενισχύσουν τη μελλοντική ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ιδέα, που στο παρελθόν θεωρούνταν ταμπού, κερδίζει έδαφος στην ΕΕ τα τελευταία χρόνια, είτε πρόκειται για την ανάκαμψη μετά την Covid-19, τον επανεξοπλισμό, είτε για τη στήριξη της Ουκρανίας.
Σε συνέντευξή του σε ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης, ο Γάλλος πρόεδρος τόνισε ότι «είναι η στιγμή για την ΕΕ να ξεκινήσει μια κοινή δυνατότητα δανεισμού, μέσω ευρωομολόγων».
ε αυτόν τον τρόπο, επανέφερε έναν όρο που είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο παρελθόν, κυρίως από τις λεγόμενες «φειδωλές» χώρες, όπως η Γερμανία, η Φινλανδία και η Ολλανδία, που αντιτίθενται σε κάθε μορφή κοινού δανεισμού.
Τα ευρωομόλογα είχαν πρωτοπροταθεί το 2010, κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους της ευρωζώνης, αλλά απορρίφθηκαν, καθώς συνεπάγονταν την αμοιβαιοποίηση των εθνικών χρεών. Το 2020, η ιδέα επανήλθε με τα λεγόμενα «κορονομολόγια», για τη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής οικονομίας εν μέσω της πανδημίας.
Η σταδιακή αποδοχή του κοινού δανεισμού
Αν και οι αρχικές αντιδράσεις παρέμειναν έντονες, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποφάσισαν τον Ιούλιο του 2020 να προχωρήσουν σε δανεισμό μέσω της ΕΕ, χρηματοδοτούμενο από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Η λύση αυτή θεωρήθηκε πολιτικά πιο αποδεκτή, καθώς δεν επιβάρυνε άμεσα τα κράτη-μέλη.
«Σήμερα, παρά να μιλάμε για ευρωομόλογα, μιλάμε περισσότερο για ομόλογα της ΕΕ», εξηγεί ο οικονομολόγος Νικολά Βερόν, συνιδρυτής του ινστιτούτου Bruegel.
Ο ίδιος τονίζει ότι ο μηχανισμός αυτός έχει γίνει πιο ενιαίος, ιδιαίτερα μετά το πρόγραμμα NextGenerationEU, το οποίο χρηματοδότησε την ευρωπαϊκή ανάκαμψη μετά την πανδημία με 750 δισ. ευρώ.
Η ΕΕ αξιοποίησε επίσης δανεισμό για το πρόγραμμα SAFE, ύψους 150 δισ. ευρώ, που αφορά σχέδια κοινής άμυνας, καθώς και για δάνειο 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, το οποίο θα χρηματοδοτηθεί μέσω του κοινοτικού προϋπολογισμού.
Οι νέες ισορροπίες στην Ευρώπη
Σύμφωνα με τον Βερόν, κάθε φορά το ζήτημα είναι πώς η ΕΕ θα διασφαλίσει την αποπληρωμή των τίτλων της και θα διατηρήσει υψηλή πιστοληπτική αξιολόγηση. Μέχρι σήμερα, η λύση βασίζεται κυρίως στη χρήση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού και των αδιάθετων κονδυλίων, γνωστών ως headroom.
Από το 2010, οι θέσεις των κρατών-μελών έχουν εξελιχθεί. Η Γαλλία αντιμετωπίζει αυξημένα δημοσιονομικά ελλείμματα, ενώ η Γερμανία έχει επίσης στραφεί σε μαζικό δανεισμό. Οι κοινές ανάγκες για επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, την ενέργεια και την άμυνα οδηγούν σε μια πιο συναινετική στάση.
Όπως είχε επισημάνει ο Μάριο Ντράγκι στην έκθεσή του για το μέλλον της ΕΕ το 2024, η Ευρώπη χρειάζεται συντονισμένες επενδύσεις για να παραμείνει ανταγωνιστική απέναντι σε ΗΠΑ και Κίνα. Ο Βερόν εκτιμά ότι, αν και δεν υπάρχει ακόμη ομοφωνία για το μεγάλο ευρωπαϊκό δάνειο που προτείνει ο Μακρόν, η συζήτηση είναι πλέον πιο ανοικτή από ποτέ.
Στο Βερολίνο, ωστόσο, οι δηλώσεις του Γάλλου προέδρου προκάλεσαν επιφυλάξεις. «Δεν είναι αποδεκτό να διεκδικούμε περισσότερα χρήματα χωρίς να εφαρμόζουμε μεταρρυθμίσεις», ανέφερε γερμανική κυβερνητική πηγή, υπογραμμίζοντας ότι «ο ευρωπαϊκός δανεισμός δεν είναι πλέον δωρεάν».
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
