Το δολάριο παραμένει το βασικό «νόμισμα-άγκυρα» του παγκόσμιου συστήματος αποθεματικών, όμως η εικόνα δείχνει μια αργή, σταδιακή διαφοροποίηση.
Από τη μία, οι κεντρικές τράπεζες συνεχίζουν να κρατούν κυρίως δολάρια. Από την άλλη, ένα μέρος των αποθεμάτων μοιράζεται ολοένα και περισσότερο σε περισσότερα νομίσματα, χωρίς να έχει εμφανιστεί ένας ξεκάθαρος διάδοχος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (IMF) από τη βάση COFER (Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves), το δολάριο αντιστοιχεί σε περίπου 58% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων που δηλώνονται, ενώ το ευρώ ακολουθεί κοντά στο 20%.
Πιο πίσω έρχονται το ιαπωνικό γεν και η βρετανική στερλίνα με περίπου 5% το καθένα, ενώ μικρότερα μερίδια έχουν το καναδικό και το αυστραλιανό δολάριο, το κινεζικό γουάν (ρενμίνμπι) και το ελβετικό φράγκο.
Σε απόλυτους αριθμούς, η διαφορά είναι τεράστια. Με βάση τα ίδια στοιχεία, τα δολαριακά αποθεματικά υπολογίζονται γύρω στα 6,6 τρισ. δολάρια, σε σύνολο περίπου 11,47 τρισ. δολαρίων παγκόσμιων «κατανεμημένων» αποθεμάτων.
Με απλά λόγια, ακόμη κι αν ακούγεται συχνά η συζήτηση περί «αποδολαριοποίησης», το δολάριο παραμένει με μεγάλη απόσταση πρώτο. Το βασικό μοτίβο δεν είναι ότι «φεύγουν όλοι» προς ένα άλλο νόμισμα, αλλά ότι μέρος των αποθεμάτων σπάει σε περισσότερες επιλογές.
Το ίδιο το IMF τονίζει ότι πρέπει να διαβάζουμε αυτά τα ποσοστά με προσοχή, γιατί υπολογίζονται σε δολάρια. Αυτό σημαίνει ότι οι κινήσεις των ισοτιμιών μπορούν να αλλάξουν την εικόνα ακόμη κι αν οι κεντρικές τράπεζες δεν έχουν αγοράσει ή πουλήσει τίποτα.
Στη δική του ανάλυση για το δεύτερο τρίμηνο του 2025, το IMF σημειώνει ότι τα «ακατέργαστα» στοιχεία δείχνουν πτώση του μεριδίου του δολαρίου από 57,79% σε 56,32%. Όμως, όταν υπολογιστεί η εικόνα κρατώντας τις ισοτιμίες σταθερές, η πτώση είναι πολύ μικρότερη, στο 57,67%.
ηλαδή, μεγάλο μέρος της αλλαγής οφείλεται στο ότι το δολάριο αποδυναμώθηκε και έτσι τα αποθεματικά σε ευρώ/γεν «φάνηκαν» μεγαλύτερα όταν μετατράπηκαν σε δολάρια.
Το ερώτημα που μένει είναι γιατί το δολάριο κρατά αυτή την πρωτιά. Οικονομολόγοι της Philadelphia Fed, παρουσιάζοντας σχετική έρευνα, εξηγούν ότι για να κυριαρχήσει ένα νόμισμα διεθνώς χρειάζεται μεγάλη οικονομία, αξιόπιστες μακροοικονομικές και δημοσιονομικές πολιτικές και κυρίως επαρκής προσφορά «ασφαλών» και ρευστών περιουσιακών στοιχείων που να μπορούν να απορροφήσουν την παγκόσμια ζήτηση.
Προειδοποιούν επίσης ότι αν μια χώρα χάσει αυτή τη δυνατότητα, η νομισματική της κυριαρχία μπορεί να αρχίσει να φθίνει, κάτι που συνδέεται με το λεγόμενο «δίλημμα Triffin» (η χώρα που εκδίδει το κυρίαρχο παγκόσμιο νόμισμα (όπως οι ΗΠΑ με το δολάριο) πρέπει να «ταΐζει» τον κόσμο με αρκετή ρευστότητα και ασφαλή περιουσιακά στοιχεία (π.χ. κρατικά ομόλογα) ώστε να καλύπτεται η διεθνής ζήτηση).
Παράλληλα, οι αγορές ψάχνουν τα πρώτα σημάδια αλλαγής στη ζήτηση για δολαριακή ρευστότητα. Σύμφωνα με το Bloomberg, οι δείκτες που σχετίζονται με το κόστος ανταλλαγής και χρηματοδότησης νομισμάτων (cross-currency basis swaps) έδειξαν περιόδους όπου η όρεξη για δολάρια ήταν πιο αδύναμη απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς σε στιγμές έντασης, ενώ υπήρχε αυξημένη ζήτηση για ευρώ και γεν.
Η ανάλυση σημειώνει ότι, σε βάθος χρόνου, τέτοιες κινήσεις θα μπορούσαν να κάνουν τη χρηματοδότηση σε ευρώ σχετικά ακριβότερη έναντι του δολαρίου, δείχνοντας αλλαγές στις διεθνείς ροές κεφαλαίων.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
