Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι εξασφαλίστηκε πλήρης και μόνιμη πρόσβαση της Αμερικής στη Γροιλανδία, στο πλαίσιο συμφωνίας με το ΝΑΤΟ.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, υπογράμμισε πως οι σύμμαχοι οφείλουν να ενισχύσουν τη δέσμευσή τους για την ασφάλεια της Αρκτικής, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι απειλές από Ρωσία και Κίνα.
Μετά τη συμφωνία-πλαίσιο για τη Γροιλανδία, ο Τραμπ απέσυρε την απειλή επιβολής νέων δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες και απέκλεισε το ενδεχόμενο αμερικανικής κατάληψης της Γροιλανδίας με τη βία, συμβάλλοντας στην αποκλιμάκωση της έντασης στις διατλαντικές σχέσεις.
Παρά τη συμφωνία, οι λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς, ενώ η Δανία επιμένει ότι η κυριαρχία της στη Γροιλανδία δεν τίθεται υπό διαπραγμάτευση. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, εκτίμησε ότι οι σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ έχουν επιδεινωθεί, μετά τις πρόσφατες εξελίξεις και την έκτακτη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών.
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, χαιρέτισε τις δηλώσεις του Τραμπ, αλλά δήλωσε άγνοια για το περιεχόμενο της συμφωνίας. Όπως τόνισε, «η κυριαρχία είναι η κόκκινη γραμμή» για τη Γροιλανδία, επισημαίνοντας την ανάγκη σεβασμού της εδαφικής ακεραιότητας και του διεθνούς δικαίου.
Ο Τραμπ, επιστρέφοντας από το Νταβός, ανέφερε σε δημοσιογράφους ότι διαπραγματεύεται μια νέα συμφωνία που θα είναι «πολύ πιο γενναιόδωρη για τις ΗΠΑ». Παράλληλα, απέφυγε να απαντήσει για το ζήτημα της κυριαρχίας, δηλώνοντας πως «θα μπορούμε να κάνουμε ακριβώς αυτό που θέλουμε».
Σε συνέντευξή του στο Fox Business Network, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι η συμφωνία θα προσφέρει «πλήρη πρόσβαση» στη Γροιλανδία χωρίς χρονικούς περιορισμούς.
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το θέμα, Τραμπ και Ρούτε συμφώνησαν να υπάρξουν περαιτέρω συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ, Δανίας και Γροιλανδίας, με στόχο την τροποποίηση της συμφωνίας του 1951 που καθορίζει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο νησί.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης απαγόρευση κινεζικών και ρωσικών επενδύσεων στη Γροιλανδία. Ωστόσο, άλλες πηγές επισημαίνουν πως οι λεπτομέρειες της συμφωνίας παραμένουν υπό διαμόρφωση και όσα αναφέρονται στον Τύπο είναι εικασίες.
Προκλήσεις για τη Δανία και το ΝΑΤΟ
Η φιλοδοξία των ΗΠΑ για μεγαλύτερο έλεγχο στη Γροιλανδία προκαλεί ανησυχίες στη Δανία, σύμμαχο στο ΝΑΤΟ, καθώς απειλεί να διαταράξει τη συμμαχία και να αναζωπυρώσει εμπορικές εντάσεις με την Ευρώπη.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντερικσεν, ξεκαθάρισε ότι δεν έχουν γίνει διαπραγματεύσεις με το ΝΑΤΟ για την κυριαρχία της Γροιλανδίας, αλλά αναγνώρισε πρόοδο ως προς τη συζήτηση για την κοινή ασφάλεια στην Αρκτική.
Η Φρέντερικσεν ζήτησε μόνιμη παρουσία του ΝΑΤΟ στην ευρύτερη περιοχή της Αρκτικής, συμπεριλαμβανομένης της Γροιλανδίας, ενώ η Κάλας επισήμανε ότι οι διαφωνίες μεταξύ συμμάχων ενισχύουν τους αντιπάλους της Δύσης.
Στρατηγική σημασία και ορυκτός πλούτος
Ο Τραμπ, μετά τη συνάντησή του με τον Ρούτε, δήλωσε ότι θα μπορούσε να επιτευχθεί συμφωνία για το αντιπυραυλικό σύστημα «Χρυσός Θόλος» και για πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά, περιορίζοντας παράλληλα τις φιλοδοξίες Ρωσίας και Κίνας στην περιοχή. Ο Ρούτε διευκρίνισε ότι το ζήτημα των ορυκτών δεν συζητήθηκε.
Η συμφωνία του 1951 επιτρέπει στις ΗΠΑ τη διατήρηση στρατιωτικών βάσεων στη Γροιλανδία, υπό ενημέρωση της Δανίας και της τοπικής κυβέρνησης. Η Ουάσινγκτον διατηρεί βάση στο Πίτουφικ, στη βόρεια Γροιλανδία.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Μαρκ Γιάκομπσεν της Βασιλικής Σχολής Άμυνας της Δανίας, οι ΗΠΑ είχαν στο παρελθόν 17 βάσεις στη Γροιλανδία, γεγονός που καθιστά τη σημερινή παρουσία τους θεσμικά κατοχυρωμένη.
Το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας απέρριψε τους ισχυρισμούς περί απειλής από το Πεκίνο, τονίζοντας ότι οι δραστηριότητές της στην Αρκτική είναι σύμφωνες με το διεθνές δίκαιο.
Επιφυλάξεις σε Ευρώπη και Γροιλανδία
Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, ανέφερε ότι η ΕΕ ενδέχεται να επαναλάβει τις διαπραγματεύσεις για εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ, μετά την απόσυρση της απειλής δασμών από τον Τραμπ. Ωστόσο, διπλωμάτες εκτιμούν ότι το επεισόδιο με τη Γροιλανδία έχει κλονίσει την εμπιστοσύνη στους διατλαντικούς δεσμούς.
Οι κυβερνήσεις της ΕΕ παραμένουν επιφυλακτικές, θεωρώντας πιθανό ο Τραμπ να αλλάξει εκ νέου στάση, ενώ αυξάνονται οι φωνές που ζητούν πιο σθεναρή ευρωπαϊκή στάση έναντι των ΗΠΑ.
Και οι κάτοικοι της Γροιλανδίας αντιδρούν με επιφύλαξη, καθώς η κατάσταση παραμένει συγκεχυμένη, όπως επισημαίνουν τοπικοί παράγοντες.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
